{"id":1340,"date":"2021-01-02T21:29:26","date_gmt":"2021-01-02T18:29:26","guid":{"rendered":"http:\/\/mahiye.com\/?p=1340"},"modified":"2021-01-02T21:29:30","modified_gmt":"2021-01-02T18:29:30","slug":"rizeli-buyuk-ziraatci-zekeriya-topcuyu-anarken-2-1-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2021\/01\/02\/rizeli-buyuk-ziraatci-zekeriya-topcuyu-anarken-2-1-2021\/","title":{"rendered":"Rizeli B\u00fcy\u00fck Ziraat\u00e7i Zekeriya Top\u00e7u\u2019yu Anarken 2.1.2021"},"content":{"rendered":"\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Rizeli B\u00fcy\u00fck Ziraat\u00e7i Zekeriya Top\u00e7u\u2019yu Anarken<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130slampa\u015fa mahallesinin unutulmaz narenciye ziraat\u00e7isi Zekeriya Top\u00e7u\u2019yu anlataca\u011f\u0131m.&nbsp; Rize\u2019yi \u00e7ay\u0131n ba\u015fkenti yapan Zihni Derin kadar \u00f6nemli bir ziraat kahraman\u0131d\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131nda \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde 105 ya\u015f\u0131ndayd\u0131, \u0131\u015f\u0131klar i\u00e7inde olsun.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130slampa\u015fa mahallesini narenciye (turun\u00e7giller) yeti\u015ftiricili\u011finde merkez yapan ki\u015fidir. Rize mandalinas\u0131n\u0131 \u0130zmir ziraat\u00e7\u0131lar\u0131na tan\u0131tan, Ege b\u00f6lgesine fidan sat\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in pazar ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 kuran ilk ki\u015fidir. &nbsp;Daha \u00f6nemlisi, Batum\u2019dan getirdi\u011fi g\u00f6z a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ilk kullanan ve \u00f6\u011fretendir. Bu yolla fidanc\u0131l\u0131kta seri \u00fcretime ge\u00e7ilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Rizeli bir\u00e7ok aile bug\u00fcn fidan yeti\u015ftiriyorsa ve toplu sat\u0131\u015flar\u0131ndan ekmek yiyorsa Zekeriya Top\u00e7u sayesindedir. 1950\u2019li y\u0131llara kadar a\u011fac\u0131n dal\u0131na torba i\u00e7erisinde toprak ba\u011flayarak yap\u0131lan zahmetli fidan \u00fcretme y\u00f6ntemi g\u00f6z a\u015f\u0131s\u0131 sayesinde terk edilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6z a\u015f\u0131s\u0131 sayesinde g\u00fcnde 1000 fidana seri kalem a\u015f\u0131 yap\u0131labilmektedir. Turuncun \u00e7ekirde\u011finden elde edilen dikenli ana\u00e7 1 ya\u015f\u0131na geldi\u011finde ona yap\u0131lan g\u00f6z a\u015f\u0131s\u0131ndan elde edilen fidanlar \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra seri halde Ege pazar\u0131na ula\u015fabilsin diye Pazar ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 da kuran ki\u015fidir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir turun\u00e7ta elli kadar \u00e7ekirdek bulundu\u011funu biliyorsak, turun\u00e7gillere bu ad\u0131n nas\u0131l verildi\u011fini ve turun\u00e7 meyvesinin bu familyan\u0131n neden hem anas\u0131 hem babas\u0131 oldu\u011fu anlar\u0131z. \u00c7ekirdekten turun\u00e7 yeti\u015ftirmenin babas\u0131 da Rizeli Zekeriya Top\u00e7u\u2019dur.<\/p>\n\n\n\n<p>Kamkat\u0131 da Batum\u2019dan getirip Rize\u2019de ilk \u00fcreten ziraat\u00e7idir. Kamkat fidanlar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirip ayn\u0131 \u015fekilde ilk pazarlayand\u0131r. \u00d6nceleri s\u00fcs bitkisi gibi \u00e7i\u00e7ek\u00e7ilere gidiyordu. Kabu\u011fuyla yenilmesinin faydalar\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a, \u015fimdilerde (2020-2021) korona vir\u00fcs\u00fcne kar\u015f\u0131 etkili do\u011fal \u015fifa sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Antalya b\u00f6lgesinde kilosu 20 TLye y\u00fckseldi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ruhun \u015fad olsun sevgili cennetmek\u00e2n Top\u00e7u dede!<\/p>\n\n\n\n<p>Zekeriya Top\u00e7u\u2019nun o\u011fullar\u0131ndan Nail Top\u00e7u ziraat m\u00fchendisi olarak e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc ve karde\u015flerinden \u0130smail, Cevahir ve Fahir ile birlikte \u0130slampa\u015fa mahallesinde halen baba evlerinin bah\u00e7esinde babalar\u0131ndan devrald\u0131klar\u0131 fidanc\u0131l\u0131\u011fa devam etmektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>O\u011fullar\u0131ndan \u0130smail Top\u00e7u ile yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sohbetlerden ald\u0131\u011f\u0131m notlar\u0131 burada okurlar\u0131mla payla\u015fmaktay\u0131m. Kamkat\u0131 80 y\u0131l \u00f6nce Batum\u2019dan getirdi, bah\u00e7ede s\u00fcs bitkisi olarak duruyordu, ilgi g\u00f6rmesi \u00fczerine a\u015f\u0131layarak \u00e7o\u011faltt\u0131, m\u00fc\u015fteri buldu ve ilk bu bah\u00e7eden yay\u0131ld\u0131. Babas\u0131n\u0131n fidanc\u0131lara \u00f6\u011fretti\u011fi g\u00f6z a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 anlat\u0131rken \u201cG\u00fcnde bin tane a\u015f\u0131 ziraatte devrimdir\u201d dedi. Bence de \u00f6yledir. Babas\u0131ndan aktard\u0131\u011f\u0131 bir s\u00f6z\u00fc daha atas\u00f6z\u00fc olarak buraya al\u0131yorum:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cHer evin kap\u0131s\u0131na bir turun\u00e7 sa\u011fl\u0131k i\u00e7in elzemdir, \u015fifad\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu s\u00f6z\u00fc destekleyen bir canl\u0131 kayna\u011f\u0131m\u0131z daha var; Ba\u011fdatl\u0131 mahallesinde Tavilo\u011flu konakta ya\u015fayan 90 ya\u015f\u0131nda Macide hala. Bah\u00e7edeki 400 y\u0131ll\u0131k turun\u00e7 a\u011fac\u0131n\u0131n yerini bana g\u00f6stermesi i\u00e7in ziyaretine gitti\u011fimde anlatt\u0131, rahmetli e\u015fi dermi\u015f ki;<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cBu turuncu yok etmeyin, \u015fifad\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bu bir vasiyettir. Biz de bu sahil mahallelerinde turuncu yayg\u0131nla\u015ft\u0131rarak Tavilo\u011flu dedemizin vasiyetini tutaca\u011f\u0131z, turun\u00e7 a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131 in\u015faat ter\u00f6r\u00fcne kar\u015f\u0131 koruyaca\u011f\u0131z ve yeni turun\u00e7lar dikece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n<p>Macide halam\u0131z Portakall\u0131k mahallesinden Morg\u00fcllerin Ahmet efendinin k\u0131z\u0131d\u0131r. Morg\u00fcl Osman dede evimizin bah\u00e7esinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck portakallar\u0131n alt\u0131nda b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu evin bir torunu ziraat\u00e7i Sad\u0131k G\u00fczelosman\u2019\u0131 burada anmak istiyorum. Ad\u0131n\u0131 Rizeli ziraat\u00e7ilerin bilmesini istiyorum.&nbsp; \u015e\u00f6yle ki, 1925\u2019lerde Moskova\u2019da Ziraat e\u011fitimi g\u00f6rm\u00fc\u015f olup \u0130stanbul\u2019da ilk \u00e7i\u00e7ek borsas\u0131n\u0131 kurand\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Cumhuriyetin ilk \u00e7i\u00e7ek seras\u0131n\u0131 \u0130stanbul Heybeliada\u2019da kuran e\u011fitimli ziraat\u00e7idir.&nbsp; Sahilde kurdu\u011fu bu seran\u0131n \u00f6n\u00fcndeki plaj\u0131 da i\u015fletiyordu, Atat\u00fcrk bu \u00f6rnek g\u00fczel seray\u0131 \u00e7ok defa ziyaret etmi\u015f birlikte kahve i\u00e7mi\u015flerdir. G\u00fczel Osman lakab\u0131 oradan kald\u0131, kendisine soyad\u0131 oldu. Heybeliada\u2019da plaj\u0131n hemen yan\u0131ndaki soka\u011fa onun ad\u0131 verildi; Sad\u0131k G\u00fczelosman Sokak. Kendisi hay\u0131rsever birisi olarak da \u00fcnl\u00fcyd\u00fc, \u00e7i\u00e7ek seras\u0131n\u0131 ve plaj\u0131n i\u015fletmesini \u00c7ocuk Esirgeme Kurumuna ba\u011f\u0131\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Rizeli \u00fcnl\u00fc ziraat\u00e7ileri anmaya ba\u015flam\u0131\u015fken, Fuat Morg\u00fcl\u2019\u00fc de anmadan ge\u00e7meyece\u011fim. Sad\u0131k G\u00fczelosman ile day\u0131 hala \u00e7ocuklar\u0131d\u0131r. \u0130kisini de Y\u00fcksek Ziraat e\u011fitimi almaya Moskova\u2019ya g\u00f6nderen Atat\u00fcrk\u2019t\u00fcr. An\u0131msayal\u0131m, Atat\u00fcrk 1924\u2019de Rize\u2019ye geldi\u011finde ziyaret sebebi yeni okullar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve e\u011fitimli teknik kadrolar\u0131n yeti\u015ftirilmesiydi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu noktada bir bilgi notunu eklemem gerekir. Faizcili\u011fe devam edebilmek i\u00e7in&nbsp; e\u011fitilmi\u015f i\u015f g\u00fc\u00e7 sahibi toplum istemeyen bir cami hocas\u0131 taraf\u0131ndan Potomya\u2019da \u00e7\u0131kart\u0131lan isyan\u0131n ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131m. Karahoca lakapl\u0131 faizci imam taraf\u0131ndan ortaokul in\u015faat\u0131n\u0131n kalaslar\u0131 yakt\u0131r\u0131ld\u0131 ve bununla yetinmeyip karakolu bas\u0131p askerleri rehin ald\u0131lar. Sloganlar\u0131 \u201cmektep da istemezuk, \u015fepka da istemezuk\u201d idi. Hocal\u0131\u011f\u0131n\u0131 kullanarak alacakl\u0131 oldu\u011fu zavall\u0131 k\u00f6yl\u00fcleri isyana te\u015fvik eden, jandarmalar\u0131 esir alan, ad\u0131 \u201c\u015fapka isyan\u0131\u201d diye ge\u00e7en olay ger\u00e7ekte okul a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f gerici hareket idi. Tarih kitaplar\u0131na ger\u00e7ek sebebi yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bize \u015fapka isyan\u0131 diye yutturuldu. Sanki harf devrimine kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f gibi anla\u015f\u0131l\u0131yor, oysa daha Latin harflerine ge\u00e7meye \u00fc\u00e7 y\u0131l vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6nem oydu ki, ziraatin de e\u011fitilmi\u015f ellere teslim edilmesi karar\u0131 Rize\u2019de verilmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n<p>Sad\u0131k G\u00fczelosman ile birlikte Moskova\u2019da teknik ziraat e\u011fitimi alan day\u0131o\u011flu Fuat Morg\u00fcl T\u00fcrkiye\u2019de ilk bal sa\u011fma makinesi yapan teknik ziraat\u00e7idir. \u0130ki tane yapm\u0131\u015f, birini Rize Ziraat M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne hediye etmi\u015f, di\u011ferini Ardahan\u2019a Kafkas Ar\u0131c\u0131l\u0131k Enstit\u00fcs\u00fcne g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. &nbsp;A\u011fabeyi Muammer Morg\u00fcl de Kayseri\u2019de kurulacak olan (1926) u\u00e7ak fabrikas\u0131 i\u00e7in Almanya\u2019ya e\u011fitime g\u00f6nderilmi\u015f, daha sonra S\u00fcmerbank\u2019\u0131n kurucu teknik kadrosunda yer alm\u0131\u015ft\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck karde\u015fleri olan babam usta Bedri Morg\u00fcl ise Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn okuttu\u011fu a\u011fabeylerinden ald\u0131\u011f\u0131 bilgi ve becerilerle \u00e7ok iyi usta olarak Rizelilerin kalbinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ben bir m\u00fczikolog iken Rize K\u00fclt\u00fcr Tarih\u00e7isi olmak bana nerden bula\u015ft\u0131ysa, iyi ki de bula\u015ft\u0131. Alt\u0131nda ud \u00e7alarak keman \u00e7alarak b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm, babam\u0131n ve a\u011fabeylerimin de ayn\u0131 yerde ud \u00e7al\u0131p \u015fark\u0131 s\u00f6yleyerek mahallemize ne\u015fe sa\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bah\u00e7emizin muhte\u015fem turun\u00e7 a\u011fac\u0131n\u0131n izini s\u00fcrerken kendimi Rizeli ziraat\u00e7\u0131lar\u0131n aras\u0131nda buldum.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015f\u0131m\u0131 unuttum, turun\u00e7 meyvesinin faydalar\u0131n\u0131 bildiri bast\u0131m, mahallede kap\u0131 kap\u0131 da\u011f\u0131tt\u0131m, yoruldum. \u015eimdi yazarken bir bak\u0131ma dinleniyorum. Turun\u00e7 suyunu \u015fekerle kaynatt\u0131m, konsantre limonata yapt\u0131m, azc\u0131k barda\u011fa d\u00f6k\u00fcp \u00fczerine su ilave ederek turun\u00e7 suyu i\u00e7iyorum. \u0130ltihab\u0131 yok ediyormu\u015f, h\u00fccre yenilemesi yap\u0131yormu\u015f, yani gen\u00e7lik iksiri, herkese \u00f6neririm.<\/p>\n\n\n\n<p>Bitirirken;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u00e7ti\u011fimiz her bir yudum T\u00fcrk \u00e7ay\u0131nda eme\u011fi olan b\u00fcy\u00fck ziraat\u00e7i Zihni Derin\u2019e;<\/p>\n\n\n\n<p>Yedi\u011fimiz her dilim mandalinada, portakalda ve kamkatta eme\u011fi olan b\u00fcy\u00fck ziraat\u00e7i Zekeriya Top\u00e7u\u2019ya \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131z\u0131 arz ederek yaz\u0131m\u0131 noktalamak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Burada and\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm ziraat kahramanlar\u0131yla birlikte \u0131\u015f\u0131klar i\u00e7inde  olsunlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahiye Morg\u00fcl&nbsp; \/2.1.2021 Rize<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Rizeli B\u00fcy\u00fck Ziraat\u00e7i Zekeriya Top\u00e7u\u2019yu Anarken &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0130slampa\u015fa mahallesinin unutulmaz narenciye ziraat\u00e7isi Zekeriya Top\u00e7u\u2019yu anlataca\u011f\u0131m.&nbsp; Rize\u2019yi \u00e7ay\u0131n ba\u015fkenti yapan Zihni Derin kadar \u00f6nemli bir&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2021\/01\/02\/rizeli-buyuk-ziraatci-zekeriya-topcuyu-anarken-2-1-2021\/\">Devam\u0131n\u0131 Oku<span class=\"screen-reader-text\">Rizeli B\u00fcy\u00fck Ziraat\u00e7i Zekeriya Top\u00e7u\u2019yu Anarken 2.1.2021<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1340"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1340"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1341,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1340\/revisions\/1341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}