\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Portakall\u0131k (Haldoz) sahilimiz g\u00fczelle\u015fiyor. Bir Haldozlu olarak \u00e7ocuklar gibi sevin\u00e7liyim. Ama sevincimi kesen \u015feyler de oluyor, anlatmal\u0131y\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Para\u015f\u00fct pistinin deniz taraf\u0131ndaki kayalar\u0131n \u00fczerine yeni toprak at\u0131ld\u0131, \u00fczeri tra\u015fland\u0131 ve halk\u0131m\u0131z piknik alan\u0131 olarak buray\u0131 da kullan\u0131l\u0131yor. Ak\u015famlar\u0131 g\u00fcn bat\u0131m\u0131 manzaras\u0131nda sandalyesini masas\u0131n\u0131 a\u00e7anlar, \u00e7ekirdeklerini \u00e7itleyenler, sofras\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p ak\u015fam b\u00f6re\u011fini orda yiyenler, tavlas\u0131yla gelenler, gen\u00e7 ku\u015fak evliler bek\u00e2rlar, \u00e7olu\u011funu \u00e7ocu\u011funu al\u0131p gelenler, gitar\u0131n\u0131 kemen\u00e7esini al\u0131p gelenler; herkes orda. Mutlu insanlarla doluyor sahilimiz. Her ak\u015fam g\u00fcn bat\u0131m\u0131nda pistin \u00e7im sahas\u0131ndan g\u00fcler y\u00fczl\u00fc insanlar\u0131n ne\u015feli sohbetleri ve mutlu \u00e7ocuk sesleri yay\u0131l\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n
Dikti\u011fim karayemi\u015f fidanlar\u0131n\u0131 sulamaya gitti\u011fimde, bazen ben de m\u00fczik yapan gen\u00e7lere ekleniyorum. Onlara mahallemizle ilgili kitaplarda yazmayan bilgiler de veriyorum.<\/p>\n\n\n\n
-\u201cBar\u0131\u015f Man\u00e7o\u2019nun anne babas\u0131 bural\u0131d\u0131r\u201d dedi\u011fimde \u201cOooo\u2026.\u201d sesleri y\u00fckseliyor.<\/p>\n\n\n\n
-\u201cHasan S\u00f6zeri bural\u0131d\u0131r\u201d dedi\u011fimde, \u201cO kim?\u201d diyenler oluyor.<\/p>\n\n\n\n
-\u201cT\u00fcrkiye\u2019de mezar ta\u015f\u0131nda kemen\u00e7e resmi olan tek kad\u0131n mezar\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131zdaki caminin bah\u00e7esindedir. Zehra Orhon\u2019un mezar\u0131d\u0131r. Onun yan\u0131ndaki mezarda Udi Aydemir Morg\u00fcl yat\u0131yor\u201d dedi\u011fimde, \u201cAaaa\u2026 \u00c7ok enteresan\u201d diyorlar.<\/p>\n\n\n\n
-\u201c\u0130psiz Recep Emice bu mahalledendir. Kar\u015f\u0131daki kava\u011f\u0131n alt\u0131nda toplanan 800 milis askeri Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131nda buradan teknelerle cepheye gittiler\u201d dedi\u011fimde, \u201cYaaa\u2026\u201d diyorlar.<\/p>\n\n\n\n
-\u201cDeniz Gezmi\u015f\u2019in day\u0131lar\u0131 da bural\u0131d\u0131r\u201d dedi\u011fimde hi\u00e7 ses \u00e7\u0131kartm\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n
\u201c-Ben de \u00e7ocukken ak\u015fam\u00fcstleri ud \u00e7almaya keman \u00e7almaya bu sahile inerdim, burada bah\u00e7emiz vard\u0131, g\u00fcne\u015f batarken g\u00fcne\u015fe \u015fark\u0131lar s\u00f6ylerdim. \u015eimdi m\u00fczik \u00f6\u011fretmeni emeklisiyim. Burada bir tane de zeytin a\u011fac\u0131 vard\u0131, \u015fimdi ben zeytin dikme ya\u015f\u0131na geldim. O sahil \u015fimdi yok, ama g\u00fcne\u015f yine ayn\u0131 bat\u0131yor. O sahilde ben hangi meyvelerin alt\u0131nda oturduysam \u015fimdi onlar\u0131 dikiyorum, sizin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcnde birlikte yersiniz, mahallemizin gazilerinin ruhuna g\u00f6nderirsiniz\u201d diyorum, bana dua ediyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Fakat d\u00fcn \u00f6yle olmad\u0131. Sulamaya gitti\u011fim karayemi\u015f fidanlar\u0131 yerinde yoktu. \u00c7i\u00e7ekler de yoktu. Mevsimlik \u00e7i\u00e7ekler dikmi\u015ftim, ak\u015famsefas\u0131, k\u0131nak\u0131na, kadife, y\u0131ld\u0131z \u00e7i\u00e7e\u011fi, \u00fcstelik hepsi de tutmu\u015ftu, ortancalar filizlenmi\u015fti, hepsini ot diye par\u00e7alanm\u0131\u015f g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n\n\n\n
Bir bu\u00e7uk ay \u00f6nce diktiklerim de \u00f6yle olmu\u015ftu. Bunlar ikinci kez diktiklerimdi. Bir ay \u00f6nce, toprak dolguyu ta\u015flardan temizlemeye gelen tefsiye ekibi 70 fidan\u0131 yok etmi\u015fti. S\u00f6k\u00fcp att\u0131\u011f\u0131 yeri s\u00f6ylesinler ordan al\u0131r\u0131m diye Belediye Park Bah\u00e7eler M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne gitti\u011fimde g\u00f6revli gen\u00e7 bayan bana \u201c\u0130\u015f-kur\u2019dan g\u00fcndelik\u00e7i i\u015f\u00e7i al\u0131yoruz, onlara buray\u0131 temizleyin diyoruz, onlar da her \u015feyi s\u00f6k\u00fcp at\u0131yorlar, \u00e7elik fidanlar kayalar\u0131n alt\u0131na gitmi\u015ftir\u201d dedi. Oysa etrafa at\u0131lm\u0131\u015f bir tane bile yoktu.<\/p>\n\n\n\n
\u0130nanmak zorundayd\u0131m. 40 tanesi karayemi\u015f, 30 tanesi yenid\u00fcnya idi. Hepsini tek tek \u00e7eliklemi\u015ftim. Haz\u0131r \u00e7elikleri kimse \u00e7\u00f6pe atmaz. G\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f bah\u00e7esine dilmi\u015ftir, kom\u015fular\u0131na da\u011f\u0131tm\u0131\u015ft\u0131r, dedim i\u00e7imden. Yeniden dikmeye karar verdim. Yeniden her sabah erkenden kom\u015fu bah\u00e7elerden budad\u0131\u011f\u0131m \u00e7elikleri g\u00f6t\u00fcrd\u00fcm diktim, bu sefer alan\u0131n kenar\u0131na de\u011fil bir kod a\u015fa\u011f\u0131s\u0131na, 20 tane karayemi\u015f ve mevsimlik \u00e7i\u00e7ekler diktim. Bir tane de otolastik buldum, onun i\u00e7ini \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f ve g\u00fcbreye d\u00f6nm\u00fc\u015f \u00e7imle doldurdum, \u00fczerine toprak att\u0131m, ona da fidan diktim, onun i\u00e7i de bo\u015f \u015fimdi. <\/p>\n\n\n\n
Ciddi emek verdim karayemi\u015f fidanlar\u0131na. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fifas\u0131na inan\u0131yorum. Gelecek nesil bizden hi\u00e7 olmazsa bunlar\u0131 \u00f6\u011frensin istiyorum. Fidanlar iki y\u0131ll\u0131k olduklar\u0131nda kimlik bilgisi olarak dikim tarihini, cinslerini ve sa\u011fl\u0131\u011fa faydalar\u0131n\u0131 yaz\u0131p dallar\u0131na asaca\u011f\u0131m:<\/p>\n\n\n\n
YAL\u0130 KARAYEM\u0130\u015e\u0130, KASTAN\u0130CA, TRABZAN, PROMA, AHOND\u0130KA, SUMAR\u0130\u00c7A, SU KARAYEM\u0130\u015e\u0130, YABAN KARAYEM\u0130\u015e\u0130, TRABZON \u0130STAVR\u0130T, TRABZON KARPUZ. \u0130\u015fte on \u00e7e\u015fit karayemi\u015f, son ikisi Trabzon\u2019da yeti\u015fenlerden.<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda bu fidanlar\u0131 ve bu bilgileri toplamak bile benim i\u00e7in az zahmetli olmad\u0131. Bu bilgilerin ve bu emeklerimin yok olmamas\u0131 i\u00e7in pes etmeyece\u011fim. Yeniden dikece\u011fim. Yeniden her g\u00fcn sulayaca\u011f\u0131m. Bu yaz\u0131y\u0131 kaleme almam\u0131n nedeni de budur; \u0130\u015f-Kur\u2019dan vas\u0131fs\u0131z eleman al\u0131p da g\u00fcnah\u0131 onlar\u0131n \u00fczerine y\u0131kan ki\u015fiyi, ki belediyede kadrolu \u00e7al\u0131\u015fand\u0131r, buradan uyarmak istiyorum. A\u011fa\u00e7 ve \u00e7i\u00e7ek sevmiyorsa Park Bah\u00e7elerde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n. Bu fidanlar\u0131 onca yoldan \u00fcst ge\u00e7itlerden a\u015farak y\u00fcr\u00fcyerek getirip diken, her g\u00fcn sulayan ya\u015fl\u0131 bir \u00f6\u011fretmenin eme\u011fine sayg\u0131 g\u00f6stermedi. Bir ay arayla iki kere s\u00f6kt\u00fc att\u0131 dikti\u011fim \u00e7elik fidanlar\u0131 ve o g\u00fczelim \u00e7i\u00e7ekleri. Bu yanl\u0131\u015f\u0131 cahilli\u011fine veriyorum. Yine dikece\u011fim ve bir daha s\u00f6kmemesi i\u00e7in bu yaz\u0131y\u0131 Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na sunaca\u011f\u0131m. Uyar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hatas\u0131yla halk\u0131n belediyeye \u00f6fke duymas\u0131na sebebiyet veriyor ve insanlar bu yanl\u0131\u015flar\u0131 belediyeye fatura ediliyor, kendisi bunun bilincinde de\u011fil. Bu nedenle bu ki\u015finin uyar\u0131lmas\u0131 gerekir, hatta ba\u015fka bir birimde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
Merak edenler olmu\u015ftur, karayemi\u015fin faydalar\u0131n\u0131 yazay\u0131m. Antioksidan deposudur, karaci\u011feri temizler, ya\u011flar\u0131 eritir, kolestrol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, toksitleri atar. Yapra\u011f\u0131 y\u0131l boyu taze \u00e7ay olarak i\u00e7ilebilir; mis kokuludur, karaci\u011feri temizlemek i\u00e7in en az \u00fc\u00e7 hafta d\u00fczenli olarak ak\u015famlar\u0131 bir bardak, iki yapra\u011f\u0131n\u0131 par\u00e7alay\u0131p cezvede bir ta\u015f\u0131m kaynatt\u0131ktan sonra biraz bekletip taze olarak i\u00e7ilir.<\/p>\n\n\n\n
\u00c7ekirde\u011fine gelince; en \u00f6nemli par\u00e7as\u0131 \u00e7ekirde\u011fidir. G\u00fcnde d\u00f6rt tane \u00e7ekirde\u011fin i\u00e7i \u00e7i\u011fneyerek yutulur. \u00c7i\u011fnerken kokusu genzinizi sard\u0131\u011f\u0131 zaman \u015fifas\u0131 akci\u011ferlerinize ula\u015f\u0131r, nefes yollar\u0131n\u0131 vir\u00fcsten ve mikroptan temizler. Ba\u011f\u0131rsak d\u00fczenleyicidir, d\u00fczenli d\u00f6rt hafta al\u0131n\u0131rsa basuru iyile\u015ftirir. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsakta \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n rahatlat\u0131lmas\u0131 ayn\u0131 zamanda burada kanser mantarlar\u0131n\u0131n \u00fcremesini de engelledi\u011fi i\u00e7in kansere kar\u015f\u0131 koruyucu olarak \u00f6nemli \u015fifa kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Karayemi\u015f sirkesinin faydalar\u0131na gelince; aya\u011f\u0131n\u0131zdaki dola\u015f\u0131m bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 \u015fi\u015fme ve k\u0131zar\u0131kl\u0131\u011f\u0131 halleder. Ayak bileklerine kadar ak\u015famlar\u0131 birka\u00e7 damla s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. \u0130ki hafta i\u00e7inde iyile\u015fme g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca sinek \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 ka\u015f\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ge\u00e7irir. Sirkesini i\u00e7mek keza genel faydalar\u0131 i\u00e7inde \u00f6zellikle kansere kar\u015f\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6nelim mahallemizin sahiline. Sa\u011f oldu\u011fum s\u00fcrece sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fum s\u00fcrece gelecek nesillere b\u00f6yle bir sahil devretmek niyetindeyim. Para\u015f\u00fct pistinin biraz ilerisindeki Rize Belediyesine ait spor tesislerinin denize bakan kenar\u0131 boyunca 24 tane \u00fcz\u00fcm asmas\u0131 dald\u0131rd\u0131m, gittim geldim sulad\u0131m ve \u015fu anda filizlenenleri var. Keyifle gidiyorum suluyorum. Atletizm sahas\u0131nda y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00e7\u0131kanlar sulamaya bana yard\u0131m ediyorlar, onlar da sevab\u0131na ortak oluyorlar. Bu sulamalar s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok g\u00fczel insanlarla tan\u0131\u015fma \u015fans\u0131m oldu. Asmalar tesisin demir parmakl\u0131klar\u0131n\u0131 sard\u0131\u011f\u0131 zaman herkes kendi ba\u011f\u0131ndan \u00fcz\u00fcm yer gibi afiyetle yiyecek. Asmalar\u0131n aras\u0131na dikti\u011fim \u00fc\u00e7 karayemi\u015f ve bir adet yenid\u00fcnya fidan\u0131m\u0131z tuttu, onlar\u0131n b\u00fcy\u00fcmelerini de keyifle izliyorum.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi, noktay\u0131 koyarken hat\u0131rlatmak istiyorum. Haldoz sahilinde \u00e7im sahan\u0131n kenar\u0131na yak\u0131n, halk\u0131n sandalye atmad\u0131\u011f\u0131 kodda, yama\u00e7tan az biraz a\u015fa\u011f\u0131da yeniden karayemi\u015fler ve \u00e7i\u00e7ekler dikece\u011fim. Hatta \u0131hlamur. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1955\u2019de benim g\u00f6lgesinde oturdu\u011fum \u0131hlamur yola gitti, onu yenilemek istiyorum. G\u00fcn bat\u0131m\u0131 manzaras\u0131n\u0131 kuru kayalar\u0131n \u00fczerinden de\u011fil, g\u00f6lgeli a\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131nda oturarak seyretmek eminim \u00e7ok daha g\u00fczel olacak.<\/p>\n\n\n\n
Zaman \u00f6yle bir zaman oldu ki, k\u0131tl\u0131k yakla\u015f\u0131yor. Gelece\u011fe, faydal\u0131 bir \u015feyler b\u0131rakmak, geneti\u011fiyle oynanmam\u0131\u015f yerli ve \u015fifal\u0131 meyvelerden dikmek laz\u0131m. Bu i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fanlara da, \u00f6yle \u00e7imen yolar gibi meyve fidanlar\u0131n\u0131n s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011fretmemiz laz\u0131m. Yani \u00fcz\u00fcnt\u00fcm o ki, karayemi\u015f fidanlar\u0131n\u0131 orada pikni\u011fe gelenler yolmad\u0131 da g\u00f6revli diye gelen i\u015f\u00e7iler yoldu. Bunlar\u0131 iki kere s\u0131navdan ge\u00e7irip \u00f6yle i\u015fe almak laz\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi, \u0130slampa\u015fa ve Portakall\u0131k mahallesinde eski kom\u015fular\u0131m\u0131z kendi bah\u00e7elerinde karayemi\u015f \u00e7elik dald\u0131rd\u0131lar. 40 adet \u00e7elik fidan\u0131m\u0131z sahile ta\u015f\u0131maya haz\u0131rd\u0131r. E\u011fer \u015fimdi diktiklerimden tutmayan olursa, en son ekim ay\u0131nda k\u00f6klenmi\u015f olarak onlar\u0131 sahile ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131z. Fakat \u00f6ncelikle \u00e7im saha g\u00f6revlilerini uyarmam\u0131z gerekti\u011fini \u00e7ok iyi anlad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
Alan\u0131 \u00e7imenden temizleyece\u011fiz derken fidanlar\u0131 yolup koparan i\u015f\u00e7i g\u00f6ndermesinler diye bu yaz\u0131m\u0131 Belediyeye sunmak \u00fczere kaleme ald\u0131m. Umar\u0131m bir faydas\u0131 olur.<\/p>\n\n\n\n
Mahiye Morg\u00fcl \/Rize<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Portakall\u0131k (Haldoz) sahilimiz g\u00fczelle\u015fiyor. Bir Haldozlu olarak \u00e7ocuklar gibi sevin\u00e7liyim. Ama sevincimi kesen \u015feyler de oluyor, anlatmal\u0131y\u0131m. Para\u015f\u00fct pistinin deniz taraf\u0131ndaki kayalar\u0131n \u00fczerine yeni…<\/p>\n