\u00c7ay\u0131rdaki \u00e7ayl\u0131k ile bay\u0131rdaki \u00e7ayl\u0131k aras\u0131nda ruhsatland\u0131rma fark\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Do\u011faya kafa tutuyoruz, fark\u0131nda de\u011filiz ya\u015fam zincirini k\u0131rd\u0131k, do\u011fa da kendi kural\u0131n\u0131 i\u015fletiyor. Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahmin etmek \u00e7ok mu zordu?<\/p>\n\n\n\n
Rizeli yazar olarak ayn\u0131 ac\u0131lar\u0131 tekrar yazmamak i\u00e7in bir kere daha uyaraca\u011f\u0131m. Bu kez halk\u0131 de\u011fil ilgilileri uyaraca\u011f\u0131m. Bay\u0131ra yap\u0131lan \u00e7ayl\u0131k i\u00e7in devlet denetimi \u015fart diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken bu yaz\u0131m\u0131n ara\u015ft\u0131rma konusu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sele gitmesi muhtemel \u00e7ayl\u0131k i\u00e7in ruhsatland\u0131rma kurallar\u0131m\u0131z olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Y\u00fczde 45 den fazla dik ve tamamen a\u011fa\u00e7s\u0131z b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f \u00e7ayl\u0131klara ruhsat verilmemesi gerekir diye akl\u0131mdan ge\u00e7irirken ruhsat y\u00f6netmeli\u011fine bakt\u0131m. Risk alanlar\u0131ndan s\u00f6z eden \u00f6nleyici tek h\u00fck\u00fcm g\u00f6remedim. Buyurun, birlikte bakal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n \u00c7AY BAH\u00c7ES\u0130 KURACAK OLANLARA RUHSATNAME VER\u0130LMES\u0130NDE UYGULANACAK ESASLARA DA\u0130R Y\u00d6NETMEL\u0130K<\/p>\n\n\n\n MADDE 1 \u2013 (1) Bu Y\u00f6netmeli\u011fin amac\u0131; \u00e7ay tar\u0131m alanlar\u0131nda, \u00e7ay bah\u00e7esi kuracak olanlara, \u00f6nceden almalar\u0131 gereken ruhsatnamenin verilmesine ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 d\u00fczenlemektir.<\/p>\n\n\n\n MADDE 3 \u2013 (1) Bu Y\u00f6netmelik, 4\/12\/1984 tarihli ve 3092 say\u0131l\u0131 \u00c7ay Kanununun 2 nci maddesine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n MADDE 4 \u2013 (1) Bu Y\u00f6netmelikte ge\u00e7en;<\/p>\n\n\n\n a) Bakanl\u0131k: G\u0131da, Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n\n\n\n b) \u00c7ay bah\u00e7esi: \u00c7ay tar\u0131m alanlar\u0131 i\u00e7inde kalan ve \u00fczerinde \u00e7ay bitkisi dikili olan araziyi,<\/p>\n\n\n\n e) \u00c7ay bah\u00e7esi kurma ruhsatnamesi: \u00c7ay bah\u00e7esi kurmaya elveri\u015fli araziler<\/strong> i\u00e7in d\u00fczenlenen belgeyi,\u2026<\/p>\n\n\n\n \u2026<\/p>\n\n\n\n \u00c7ay bah\u00e7esinin kurulaca\u011f\u0131 arazi i\u00e7in bakal\u0131m ne diyor?<\/p>\n\n\n\n Elveri\u015fli arazinin tan\u0131m\u0131na bakt\u0131m. Toprak kaymas\u0131na sebebiyet verecek bir tehlikeden s\u00f6z edilmemi\u015f. Kurulacak tarlan\u0131n d\u00fcz arazide oldu\u011fu var say\u0131lm\u0131\u015f. Okuyal\u0131m:<\/p>\n\n\n\n \u00c7ay bah\u00e7esi kurulacak arazilerde aran\u0131lan \u015fartlar<\/strong><\/p>\n\n\n\n MADDE 6 \u2013 (1) \u00c7ay bah\u00e7esi kurulacak arazilerde;<\/p>\n\n\n\n a) Toprak y\u00fczeyinden bir metre a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ay k\u00f6klerinin n\u00fcfuzuna mani olacak sert bir tabaka bulunmamas\u0131,<\/p>\n\n\n\n b) Topra\u011f\u0131n alt k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7ay k\u00f6klerini \u00e7\u00fcr\u00fctecek derecede su tutan bir tabakay\u0131 ihtiva etmemesi,<\/p>\n\n\n\n c) Topra\u011f\u0131n tamam\u0131n\u0131n kumdan ibaret bulunmamas\u0131 \u2026<\/p>\n\n\n\n \u00c7ay bah\u00e7esi kurma ruhsatnamesi alanlar\u0131n yapaca\u011f\u0131 i\u015fler<\/strong><\/p>\n\n\n\n MADDE 8 \u2013 (1) \u00c7ay bah\u00e7esi kurma ruhsatnamesi alanlar;<\/p>\n\n\n\n a) Araziyi her t\u00fcrl\u00fc bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcnden temizleyip i\u015fleyerek<\/strong> \u00e7ay fidesi dikimine uygun hale getirir.<\/p>\n\n\n\n b) \u0130lgili \u00c7AY-KUR \u00e7ay fabrikas\u0131na ba\u015fvurarak yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fleri teknik elemanlara kontrol ettirir\u2026.<\/p>\n\n\n\n \u2026<\/p>\n\n\n\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, y\u00f6netmelikte bug\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toprak kaymalar\u0131na kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir \u00f6nleyici madde yok. 1984\u2019den beri kullan\u0131lan bu y\u00f6netmelikte araziyi her t\u00fcrl\u00fc bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcnden temizlemekten ibaret bir ruhsat y\u00f6netmeli\u011fi var. Oysa \u00e7ay\u0131rda de\u011fil bay\u0131rda tehlike var, buna g\u00f6re y\u00f6netmeli\u011fin acilen g\u00fcncellenmesi gerekir. Buna g\u00f6re pek \u00e7ok \u00e7ay bah\u00e7esinin ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilmesi gerekecek, geri yeniden ormanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekecek.<\/p>\n\n\n\n Onun i\u00e7in bu i\u015f kolay de\u011fil. Ama bence zor da de\u011fil, onun da ekonomiye kazand\u0131r\u0131lacak \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr; \u0131hlamur, kestane, karayemi\u015f, f\u0131nd\u0131k, kokulu \u00fcz\u00fcm, armut, ar\u0131c\u0131l\u0131k, vb. yap\u0131labilir. Onu ayr\u0131ca konu\u015furuz, \u015fimdi gelelim bay\u0131rda \u00e7ay setleri do\u011faya ne zarar veriyor ve sonucunu toprak kaymas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyoruz, onu konu\u015fal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n Rize da\u011flar\u0131n\u0131n toprak tabakas\u0131 \u00e7ok verimli g\u00fcbreli \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f toprakt\u0131r. Hem kayalar\u0131n \u00fczeri hem a\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131 \u00e7ok h\u0131zla yosun ba\u011flar. Kara yosunu ve kaya yosunu en g\u00fczel \u015fekilde topra\u011f\u0131 korur ve alt\u0131n\u0131 da nemli tutar. Bu yosunlar \u015fifa ve g\u00fcbre kayna\u011f\u0131 olarak da de\u011ferlendirilebilir, ancak burada konumuz bu de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n Bay\u0131rda yosunlar \u00fczerine inen ya\u011fmur suyunu hal\u0131 gibi s\u00fczerek tertemiz ve sakince a\u015fa\u011f\u0131lara kadar kayd\u0131rarak indirir, derelere kadar ta\u015f\u0131r. Basit bir yosun tabakas\u0131 deyip ge\u00e7meyin, alt\u0131ndaki muhte\u015fem verimli topra\u011f\u0131n erozyona gitmesini de \u00f6nl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n Yani teraslanm\u0131\u015f \u00e7ay bah\u00e7esi mi, yoksa yosun tabakas\u0131yla kaplanm\u0131\u015f a\u011fa\u00e7l\u0131k m\u0131?<\/p>\n\n\n\n Peki yama\u00e7ta \u00e7ay setleri dedi\u011fimiz teraslarda ne oluyor?<\/p>\n\n\n\n K\u0131saca, evimizin teras\u0131nda olanlar\u0131n ayn\u0131s\u0131 oluyor; ya\u011fmur terasta kova gibi g\u00f6lleniyor, evin duvar\u0131n\u0131 tehdit ediyor, betonu gev\u015fetiyor, sonunda balkon \u00e7\u00f6k\u00fcyor. Bir balkon y\u0131k\u0131lsa di\u011ferleri de ayn\u0131 \u015fekilde gev\u015femi\u015f halde oldu\u011fu i\u00e7in toprak kaymas\u0131 ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n Peki, biliyoruz ki a\u011fa\u00e7lar\/kolonlar yoksa toprak senin de\u011fildir, y\u0131k\u0131l\u0131r gider. Yani uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc a\u011fa\u00e7lar, belirli aral\u0131klarla neden zorunlu olmas\u0131n? Her a\u011fac\u0131n dallar\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi kadar k\u00f6k pay\u0131 toprak onun hakk\u0131 olarak b\u0131rak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Her metrekareyi \u00e7ay yapmak neden? Bu kadar a\u00e7 g\u00f6zl\u00fc olman\u0131n ne gere\u011fi var? Kurdun ku\u015fun kar\u0131ncan\u0131n pay\u0131n\u0131 b\u0131rakmazsak tabiat ana \u00f6fkesini b\u00f6yle \u00e7\u0131kart\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Y\u00f6netmelikte maalesef \u00f6yle yaz\u0131yor. \u201cAraziyi her t\u00fcrl\u00fc bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcnden temizlemek<\/strong>\u201d \u015fart\u0131 getiriyor. B\u00f6yle bir y\u00f6netmelikle buraya kadar, \u00e7ok can kayb\u0131 \u00e7ok mal kayb\u0131 ya\u015fad\u0131k, art\u0131k yeter demenin vakti gelmi\u015ftir. \u0130\u015fin ehli olan yok, \u00f6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor. Kimse elini ta\u015f\u0131n alt\u0131na sokmak istemezse olanlar bundan ibaret kalmaz. Biline.<\/p>\n\n\n\n \u2026\u2026<\/p>\n\n\n\n Sahilde toprak kayb\u0131 nas\u0131l \u00f6nlenir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bilinmeyen bir di\u011fer husus da, sahilimize yap\u0131lan dolgular s\u0131ras\u0131nda deniz ile toprakl\u0131 dolgu alan aras\u0131ndaki ili\u015fkinin yeniden nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131 hususudur. Portakall\u0131k mahallesinin sahilindeki dolgu alana yap\u0131lan para\u015f\u00fct sahas\u0131 ile deniz aras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken bir s\u0131ra a\u011fa\u00e7 dikme i\u015fi ihmal edilmi\u015ftir. Bu i\u015fi kendim \u00fcstlendim. Park bah\u00e7eden gelen \u00e7im kesme ekibi benim dikti\u011fim fidanlar\u0131 \u00e7imen zannedip k\u00f6kleyip atmazsa bu i\u015fi ba\u015faraca\u011f\u0131m. \u0130ki kere k\u00f6klenmi\u015f karayemi\u015f fidanlar\u0131n\u0131 s\u00f6k\u00fcp att\u0131lar. Oysa onlar a\u011fa\u00e7 olduklar\u0131 zaman buradaki toprak denize gitmeyecek, bilmiyorlar. Bu sahilde b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f birisi olarak s\u00f6yleyeceklerimin dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131 istiyorum. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez fidan diktim. Erozyonla de\u011fil cehaletle sava\u015f\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n E\u011fer dalgalar\u0131n y\u0131lda bir kere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir noktada k\u00f6kleri geni\u015f sa\u00e7akl\u0131 olan a\u011fa\u00e7 yoksa dalgalar oradaki topra\u011f\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Ormanda kara yosununun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015fi burada a\u011fac\u0131n k\u00f6kleri yapar. \u00c7ay bah\u00e7eleri nas\u0131l a\u011fa\u00e7s\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in sele gidiyorsa, sahili de a\u011fa\u00e7s\u0131z b\u0131rak\u0131rsak toprak denize gider.<\/p>\n\n\n\n \u00d6rnek i\u00e7in \u0130slampa\u015fa mahallesinde caminin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki karayemi\u015fe ve yan\u0131ndaki a\u011fa\u00e7lara bak\u0131n\u0131z. K\u00f6klerinin bir k\u0131sm\u0131 denize sarkm\u0131\u015f ve dimdik ayaktalar. Bunlar g\u00f6r\u00fcnen \u00f6rnekler. Az ilerisinde a\u011fa\u00e7 olmayan yeri deniz yola do\u011fru a\u015f\u0131nd\u0131rm\u0131\u015f haldedir. Rize\u2019de, deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda sahil-bah\u00e7e ili\u015fkisini g\u00f6rmek isteyene bu bir \u00f6rnektir.<\/p>\n\n\n\n \u0130slampa\u015fa mahallesinde g\u00f6r\u00fclmesi gereken bir yer daha var. Atletizm sahas\u0131n\u0131n deniz kenar\u0131ndan s\u00f6z edece\u011fim. Sahan\u0131n deniz taraf\u0131nda kendili\u011finden ye\u015fermi\u015f nar, dut ve incir a\u011fa\u00e7lar\u0131 var. Mahallenin becerikli kad\u0131nlar\u0131 bu k\u0131y\u0131da fasulye, lahana, kabak, vs ekmi\u015fler, ne g\u00fczel de etmi\u015fler. Fakat, deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda kendili\u011finden yeti\u015fmi\u015f olan bu a\u011fa\u00e7lar sayesinde bu sebzeleri dikebildiklerini belki de bilmiyorlar. \u015eimdi ben de atletizm sahas\u0131n\u0131n duvar\u0131 boyunca \u00fcz\u00fcm asmalar\u0131, karayemi\u015f, yenid\u00fcnya ve en son mor salk\u0131m sarma\u015f\u0131\u011f\u0131 diktim. \u00c7o\u011fu tuttu. Bu taraflara belediyeden kar\u0131\u015fan olmuyor, iyi ki de olmuyor. Mahalleli kad\u0131nlar gayet g\u00fczel ye\u015fillendirmi\u015fler oray\u0131. Ben onlardan \u00f6\u011frendim kayalar\u0131n \u00fczerini toprakland\u0131rmay\u0131.<\/p>\n\n\n\n Sorun Portakall\u0131k mahallesindeki para\u015f\u00fct sahas\u0131n\u0131n deniz taraf\u0131na dikti\u011fim a\u011fa\u00e7 fidanlar\u0131n\u0131 korumakta. \u00c7im budamaya gelen i\u015f\u00e7iler yolup att\u0131lar. Bu hafta \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez diktim. Bir k\u0131y\u0131s\u0131nda, kayalar\u0131n toprakla bulu\u015ftu\u011fu yerde, kaful sarm\u0131\u015f halde akasyalar vard\u0131, neyseki bi\u00e7iciler onlar\u0131 fark etmemi\u015fler. Fakat, nas\u0131l oluyorsa akasyan\u0131n dibindeki karayemi\u015f fidan\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor, onu s\u00f6k\u00fcp at\u0131yorlar! <\/p>\n\n\n\n D\u00fcn sabah ya\u011fmur \u00f6ncesi gittim, akasyalar\u0131 g\u00fczelce budad\u0131m, iki dal b\u0131rakt\u0131m. Ona asma sard\u0131raca\u011f\u0131m; hemen yan\u0131na iki hafta \u00f6nce dald\u0131rd\u0131\u011f\u0131m kokulu \u00fcz\u00fcm tutmu\u015f. Sabah giderken bizim caminin \u00f6n\u00fcndeki \u0131hlamurun dibinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm filizlerden k\u00f6klediklerimi de yan\u0131 s\u0131ra iyice dald\u0131rarak diktim. Tutacaklar diye \u00fcmitleniyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrecek ya\u011fmurlar geldi \u00fczerlerine.<\/p>\n\n\n\n Bu sahil benim i\u00e7in \u00e7ocuklu\u011fum demektir. Torunlar\u0131m da buralar\u0131 meyveli g\u00f6rs\u00fcn istiyorum. Sahilde dal\u0131ndan dut yesinler…<\/p>\n\n\n\n Altm\u0131\u015f y\u0131l \u00f6nce biti\u015fi\u011fimizdeki bah\u00e7ede \u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir dut a\u011fac\u0131 vard\u0131 ki, dallar\u0131 denizin \u00fczerine sarkard\u0131, erkek \u00e7ocuklar onun dallar\u0131ndan denize atlard\u0131. B\u00f6yle b\u00fcy\u00fck bir dut a\u011fac\u0131 da G\u00fclbahar \u0130lkokuluna giderken deniz kenar\u0131nda vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n \u0130slampa\u015fa\u2019n\u0131n merkezindeki dut a\u011fac\u0131n\u0131 ayr\u0131ca anlatmak laz\u0131m; Zincirli K\u00f6pr\u00fc\u2019den ge\u00e7ip Hamzabey\u2019den a\u015farak buraya kadar y\u00fcr\u00fcyerek al\u0131\u015fveri\u015fe gelen delikanl\u0131lar dutun dal\u0131na \u00e7\u0131kar, dut ve ekmekle kar\u0131nlar\u0131n\u0131 doyururlard\u0131. B\u00f6yle ekmekle kat\u0131k edilerek yenilen meyvelerden biri de karayemi\u015ftir, pek bilinmez.<\/p>\n\n\n\n Erozyona daha neler vermedik ki!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Topra\u011f\u0131m\u0131z suya giderken i\u00e7im yand\u0131\u011f\u0131 gibi 2006 y\u0131l\u0131nda b\u00fct\u00fcn okul k\u00fct\u00fcphaneleri hamura giderken de i\u00e7im yand\u0131, h\u00e2l\u00e2 yanar. Kitaplar\u0131n hamura gitti\u011fini bilen ka\u00e7 ki\u015fi var?<\/p>\n\n\n\n K\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ve e\u011fitimimizi erozyona verdik! Sonu\u00e7lar\u0131 ortadad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Cumhuriyetimizin Osmanl\u0131\u2019dan beri birikimi olan t\u00fcm bilimsel e\u011fitim kaynaklar\u0131n\u0131 suda erittik. Kamyonlar dolusu okul k\u00fct\u00fcphaneleri geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme gitti, hamur oldular. Tuvalet k\u00e2\u011f\u0131d\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcp tekrar bize sat\u0131ld\u0131, biliyor muydunuz?<\/p>\n\n\n\n O eski kitaplarda tabiat bilgisi \u00f6\u011fretilirdi, dahas\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeyeyim, i\u00e7im ac\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bin y\u0131l\u0131n bilimevleri b\u00f6yle yok edildi. \u015eeytan ald\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc, hamur etti, beyaza boyad\u0131 geri bize satt\u0131. Nas\u0131l oldu demeyin, siz sa\u011fd\u0131n\u0131z bunlar olurken, bu bakan bey de e\u011fitim ba\u015f\u0131 olarak ders kitaplar\u0131ndan ve m\u00fcfredattan sorumluydu, g\u00f6revlendirilmi\u015fti, \u015fimdi de \u00f6yle.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi gelin, en verimli topraklar\u0131m\u0131z\u0131 sellere sulara vermeyelim, can kayb\u0131 mal kayb\u0131 ya\u015famayal\u0131m, tabiat anay\u0131 k\u00fcst\u00fcrmeyelim. Akmenid O\u011fuzlu kral\u0131 Kuru\u015f (Zulkarneyn) gibi y\u00fckseltelim koruma duvarlar\u0131m\u0131z\u0131, d\u0131\u015far\u0131dan bor\u00e7 (ve emir) almayal\u0131m, kendi bu\u011fday\u0131m\u0131z\u0131 \u00fcretip yiyelim, param\u0131z\u0131n ve topra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n efendisi kendimiz olal\u0131m, art\u0131k erozyona tek kar\u0131\u015f toprak kapt\u0131rmayal\u0131m. Ve bu nedenle;<\/p>\n\n\n\n \u201c\u00c7ay\u0131rdaki \u00e7ayl\u0131k\u201d ile \u201cbay\u0131rdaki \u00e7ayl\u0131k\u201d aras\u0131nda fark\u0131 g\u00f6rmeyen, ikisini ayn\u0131 \u015fartlarda ruhsatland\u0131ran y\u00f6netmeli\u011fi derhal de\u011fi\u015ftirelim.<\/p>\n\n\n\n \u00c7AY RUHSATNAMES\u0130 Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130 AC\u0130LEN YEN\u0130LENMEL\u0130D\u0130R.<\/p>\n\n\n\n Mahiye Morg\u00fcl \/Rize<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00c7ay\u0131rdaki \u00e7ayl\u0131k ile bay\u0131rdaki \u00e7ayl\u0131k aras\u0131nda ruhsatland\u0131rma fark\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Do\u011faya kafa tutuyoruz, fark\u0131nda de\u011filiz ya\u015fam zincirini k\u0131rd\u0131k, do\u011fa da kendi kural\u0131n\u0131 i\u015fletiyor. Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahmin…<\/p>\n