{"id":1422,"date":"2021-09-10T02:41:34","date_gmt":"2021-09-09T23:41:34","guid":{"rendered":"http:\/\/mahiye.com\/?p=1422"},"modified":"2021-09-30T21:53:23","modified_gmt":"2021-09-30T18:53:23","slug":"1422","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2021\/09\/10\/1422\/","title":{"rendered":"Tarihte \u0130lk Panzehir Rize&#8217;de Yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, Yine Yapar\u0131z!(10.9.2021)"},"content":{"rendered":"\n<p>Roma ordular\u0131yla 48 y\u0131l sava\u015fan Ba\u015fo\u011fuzlu kral\u0131m\u0131z g\u00fcnde bir doz panzehir kullan\u0131yordu. K\u00f6ylerde kad\u0131nlar askerler i\u00e7in de yerel ila\u00e7lar yap\u0131yordu, k\u0131zlar\u0131ndan Sare Gelin ekipleriyle k\u00f6yleri dola\u015f\u0131p elindeki divit kalemle derman dedikleri ila\u00e7 yap\u0131m tarifelerini yaz\u0131yordu. Hem ordunun ihtiyac\u0131 hem de halk\u0131n ihtiyac\u0131 i\u00e7in toplanan ila\u00e7lar gitti\u011fi yerde halka da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yordu. Hatta hastalara H\u0131z\u0131r gibi yeti\u015fti\u011fi i\u00e7in ad\u0131 halk dilinde ad\u0131 H\u0131z\u0131r \u0130lyas olmu\u015ftu. Mitra kalelerindeki insan ba\u015fl\u0131 at fig\u00fcr\u00fc (Kentour) ona yak\u0131\u015ft\u0131rmayd\u0131. \u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>Rize Kale Mahallesindeki Mitra Kalesinden Roma&#8217;ya sava\u015f ganimeti olarak g\u00f6t\u00fcr\u00fclen ila\u00e7 re\u00e7eteleri ve t\u0131p kitaplar\u0131yla orada ilk t\u0131p k\u00fct\u00fcphanesi Jupiter (Hubudor) kuruldu. G\u00f6t\u00fcr\u00fclen re\u00e7eteler aras\u0131nda bizzat kral\u0131n kendi yaz\u0131s\u0131yla tarifini verdi\u011fi Mitridatikom panzehiri de vard\u0131.&nbsp;Prof.Murat Arslan kral\u0131m\u0131z\u0131n hayat\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 &#8220;Roma&#8217;n\u0131n B\u00fcy\u00fck D\u00fc\u015fman\u0131 Mithridates VI Eubadore&nbsp;&#8221; adl\u0131 kitab\u0131nda bu panzehirin tarifini veriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitapta baz\u0131 hatal\u0131 \u00e7eviriler oldu\u011funu fark ettim. Kolay de\u011fildir iki bin y\u0131l \u00f6nce konu\u015fulan yerel dille yaz\u0131lm\u0131\u015f c\u00fcmleleri bug\u00fcne aktarmak. Ben de kendimce d\u00fczeltmeler yaparak &nbsp;panzehirin tarifini okurlar\u0131mla payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Kitab\u0131n 522.sayfas\u0131ndaki dipnotta \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;\u0130ki kuru ceviz, iki incir ve 20 yaprak sedefotu ezilerek kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r ve \u00fczerine bir tutam tuz ekilir. Bu kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 alan ki\u015fi o g\u00fcn i\u00e7in b\u00fct\u00fcn zehirlere kar\u015f\u0131 korunmu\u015f olurdu.&#8221;&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Kitab\u0131n yazar\u0131 bu sat\u0131rlar\u0131 bir ba\u015fka tarih\u00e7iden al\u0131nt\u0131yla destekliyor ve diyor ki, &#8220;Bir rivayete g\u00f6re kral buna \u00f6rdek kan\u0131 ilave eder ve ihtiyat tedbiri olarak her sabah al\u0131rm\u0131\u015f. Pontos B\u00f6lgesi&#8217;ndeki \u00f6rdekler bir\u00e7ok zehirli otlar\u0131 yiye yiye zehre ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015flard\u0131. Bu bak\u0131mdan bu \u00f6rdeklerin kan\u0131 kral taraf\u0131ndan panzehir olarak kullan\u0131l\u0131yordu.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Roma kaynaklar\u0131ndan \u00e7evrilen metinlerde bana hatal\u0131 g\u00f6r\u00fcnen kavramlar var, ya da iki bin y\u0131l \u00f6nce o kelimelerle ifade edilenler bug\u00fcnk\u00fc kavramlarla \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin bug\u00fcn \u201csedefotugiller\u201d demiyoruz, \u201cnarenciye\u201d ya da \u201cturun\u00e7giller\u201d diyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Mitra panzehirini bug\u00fcn i\u00e7in anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m:<\/p>\n\n\n\n<p>1-&#8220;Sedefotugillerden 20 yaprak ezilerek&#8230;.&#8221; de\u011fil, bu c\u00fcmle &#8220;20 adet turun\u00e7 yapra\u011f\u0131 kaynat\u0131l\u0131r&#8221;, \u015feklinde \u00e7evrilebilirdi. <\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 2- \u0130\u00e7ine &#8220;incir eklenir&#8221; de\u011fil, bence &#8220;\u0131l\u0131t\u0131l\u0131r&nbsp;ve i\u00e7ine incir s\u00fct\u00fc eklenir&#8221;,&nbsp; olabilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>3- \u0130\u00e7ine &#8220;ceviz eklenir&#8221; de\u011fil, i\u00e7ine &#8220;ye\u015fil kabuklu taze ceviz d\u00f6v\u00fclerek eklenir&#8221;, olabilirdi. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>4-Kral bu kar\u0131\u015f\u0131ma &#8220;bazen \u00f6rdek kan\u0131 eklerdi&#8221; de\u011fil, bence &#8220;i\u00e7ine haftada bir, bir miktar karatavuk kan\u0131 eklerdi&#8221;, \u015feklinde \u00e7evrilebilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Zehirli otlar yiyen \u00f6rdekler konusuna gelince;<\/p>\n\n\n\n<p>Rize\u2019de \u201ckaratavuk\u201d adl\u0131 g\u00fczel \u00f6t\u00fc\u015fl\u00fc bir ku\u015f &#8220;\u00e7i\u015fon&#8221; denilen zehirli bir sarma\u015f\u0131\u011f\u0131n siyah \u00e7i\u00e7e\u011fini yer, kan\u0131 bu nedenle zehirlidir. Siyah taneli minik salk\u0131mlar\u0131 olan \u00e7i\u015fonu y\u0131lan da yer. Y\u0131lan da bunun gibi zehirli otlarla belenir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk Birle\u015fik O\u011fuz Ordular\u0131n\u0131 (M\u00d6.109, Ordu, Kurul Kalesi) kuran Ba\u015fo\u011fuzlu kral\u0131m\u0131z &nbsp;sava\u015fa yan\u0131nda t\u0131p ekibiyle gidermi\u015f. Diyebilirim ki GATA&#8217;y\u0131 kald\u0131ranlar bu O\u011fuz t\u00f6resini yok ettiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Roma senatosu Milat ilan etmeden \u00f6nce, Rize ve \u00e7evresinde ila\u00e7 yapmay\u0131 bilen 3 bin kad\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fcc\u00fc ilan ederek yakarak \u00f6ld\u00fcrme karar\u0131 verdi. \u0130la\u00e7 bilen kad\u0131nlar\u0131n adres listeleri k\u00f6y k\u00f6y ellerindeydi. \u0130kizdere Anzer yaylas\u0131nda 1800 Roma askerini delibal tuza\u011f\u0131na \u00e7ekip hancerleyerek \u00f6ld\u00fcren K\u0131rklar Tepe kad\u0131nlar\u0131 da \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Antik y\u0131llarda Do\u011fu Karadeniz\u2019de (Kolkhis\/Kolheti) ila\u00e7 yapmak \u00e7ok \u00f6nemli beceriydi. Krallar bilge ki\u015filerden se\u00e7ilirdi. Kolkhis kral\u0131 Ayatasi, eliyle bilgelik i\u015fareti verirken resmedilmi\u015ftir. Bu el i\u015faretini ba\u015fka kimlerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcze bakal\u0131m: Antik Kelt (Galat) kavminde ila\u00e7 bilen Druid (Troyal\u0131) kad\u0131nlar ba\u015f\u0131nda \u00f6kse (O\u011fuze otu) ve elinde orakla (Media), \u00a0Azeri \u015eair Zerd\u00fc\u015ft Peygamber ve bir bilimevi olan K\u00e2be&#8217;yi insanlara K\u0131ble olarak g\u00f6steren \u0130slam Peygamberi Hz. Muhammed.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1423\" width=\"233\" height=\"336\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1424\" width=\"235\" height=\"298\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1425\" width=\"414\" height=\"260\" srcset=\"https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/image-3.png 323w, https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/image-3-300x189.png 300w\" sizes=\"(max-width: 414px) 100vw, 414px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/image-4.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1426\" width=\"276\" height=\"397\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Efsane pensesimiz Media (Kolkhis kral\u0131 Ay-Atasi\u2019nin k\u0131z\u0131 Medea) internette \u201c<a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Medea\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Medea<\/a>\u201d linkinde elinde ila\u00e7 s\u00fcrahisiyle resmedilmi\u015f, yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler olarak \u201cila\u00e7lar, zehirler, b\u00fcy\u00fc (ay)\u201d &nbsp;diye eklenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu tarih bize bir g\u00f6rev veriyor. Yani Korona ve varyantlar\u0131na derman bulmak Karadeniz kad\u0131nlar\u0131na yak\u0131\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Mitra kral\u0131m\u0131z\u0131n bulu\u015fu olarak tarihe ge\u00e7en Mitridatikom panzehiri iki bin y\u0131l sonra yeni milat ilan edilen bug\u00fcnlerde, \u00fcst\u00fcm\u00fcze ya\u011fmakta olan mal\u00fbm vir\u00fcslere kar\u015f\u0131 bize derman olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n<p>Evet, neden olmas\u0131n?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak \u00f6nce kafam\u0131zdaki engelleri y\u0131kmam\u0131z laz\u0131m, a\u015f\u0131 diye \u0131srar etmemek laz\u0131m. \u00a0E\u011fer solunum yoluyla vir\u00fcs ci\u011ferlere gidiyorsa, \u00fcst solunum yolunda ona bariyer koymak laz\u0131m. Bu yap\u0131ld\u0131, Rize\u2019de Habib Ko\u00e7al taraf\u0131ndan kestane bal\u0131ndan fermente edilerek \u00fcretildi. Yani derman Rize&#8217;de bulundu ve ANDON patentiyle sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdi soral\u0131m; y\u0131lan ve akrep sokmas\u0131na kar\u015f\u0131 panzehir olarak kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fifa kaynaklar\u0131n\u0131 burada kullanm\u0131yoruz da neden a\u015f\u0131 diye diretiyoruz? Mesela, k\u00f6ylerde ke\u00e7i s\u00fct\u00fcnden incir s\u00fct\u00fc kar\u0131\u015ft\u0131rarak elde edilen teleme yo\u011furdu ile tedavi y\u00f6ntemi denenmelidir. Keza \u00f6kse otu \u00e7ay\u0131 denenmelidir. Hatta bunlar halka bedava da\u011f\u0131t\u0131labilir.<\/p>\n\n\n\n<p>E\u011fer doktorlar\u0131m\u0131z tespit etmi\u015flerse ki Kovit19 vir\u00fcs\u00fc ile y\u0131lan zehiri akci\u011ferde ayn\u0131 resept\u00f6re ba\u011flan\u0131yor, \u00e7aresi de var demektir.<\/p>\n\n\n\n<p>Halk\u0131m\u0131z\u0131n panzehir olarak kulland\u0131\u011f\u0131 ne varsa ortaya d\u00f6k\u00fclmelidir. Mesela y\u0131lan sokmas\u0131nda turun\u00e7 suyu panzehirdir. Turun\u00e7 yapra\u011f\u0131 da panzehirdir ve akci\u011fer iltihaplar\u0131n\u0131 dahi yok etmektedir. Keza akrep sokmas\u0131na incir s\u00fct\u00fc panzehirdir. Mesela, karayemi\u015f yapra\u011f\u0131 \u0131s\u0131t\u0131larak; yara \u00fczerine kondu\u011funda iltihab\u0131 al\u0131yor, \u00e7ocu\u011fun boynuna sar\u0131l\u0131rsa bademcikleri iyile\u015fiyor, g\u00f6\u011fs\u00fcne konursa \u00f6ks\u00fcr\u00fc\u011f\u00fc ge\u00e7iyor, boyun f\u0131t\u0131\u011f\u0131na sar\u0131l\u0131rsa iyi geliyor, yapra\u011f\u0131ndan 21 g\u00fcn d\u00fczenli \u00e7ay i\u00e7ilirse karaci\u011feri temizliyor, keza \u00e7ekirde\u011fi basura iyi geliyor, meyvesinden sirke her derde deva deniyor. Aya\u011f\u0131na \u00e7ivi batm\u0131\u015f tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m birisi, \u00fczerine \u0131s\u0131t\u0131lm\u0131\u015f karayemi\u015f yapra\u011f\u0131 koyunca a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Yani, un var \u015feker var, neden helva yapm\u0131yoruz?<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk panzehir 2 bin y\u0131l \u00f6nce Rize\u2019de yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, yine yapar\u0131z!<\/p>\n\n\n\n<p>Mahiye Morg\u00fcl  \/Rize \/10 Eyl\u00fcl 2021<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Roma ordular\u0131yla 48 y\u0131l sava\u015fan Ba\u015fo\u011fuzlu kral\u0131m\u0131z g\u00fcnde bir doz panzehir kullan\u0131yordu. K\u00f6ylerde kad\u0131nlar askerler i\u00e7in de yerel ila\u00e7lar yap\u0131yordu, k\u0131zlar\u0131ndan Sare Gelin ekipleriyle k\u00f6yleri&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2021\/09\/10\/1422\/\">Devam\u0131n\u0131 Oku<span class=\"screen-reader-text\">Tarihte \u0130lk Panzehir Rize&#8217;de Yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, Yine Yapar\u0131z!(10.9.2021)<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1422"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1422"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1433,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1422\/revisions\/1433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}