{"id":1457,"date":"2022-01-01T03:02:15","date_gmt":"2022-01-01T00:02:15","guid":{"rendered":"http:\/\/mahiye.com\/?p=1457"},"modified":"2022-01-01T03:02:18","modified_gmt":"2022-01-01T00:02:18","slug":"simala-tasimiz-gelin-kayamiz-ve-kocal-mayamiz-31-12-2021","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2022\/01\/01\/simala-tasimiz-gelin-kayamiz-ve-kocal-mayamiz-31-12-2021\/","title":{"rendered":"Simala Ta\u015f\u0131m\u0131z, Gelin Kayam\u0131z ve Ko\u00e7al Mayam\u0131z (31.12.2021)"},"content":{"rendered":"\n<p>Yeni y\u0131la girerken okurlar\u0131ma Rize\u2019den yeni haberlerle merhaba diyece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk haberimle S\u00fcmerolog Muazzez \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f ablam\u0131z\u0131 sevindirece\u011fim. Antik Karadeniz ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda S\u00fcmer mitolojisinden izlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsam kendisiyle payla\u015fmam\u0131 istemi\u015fti. O nedenle hen\u00fcz \u00f6\u011frendi\u011fim ya\u015fanm\u0131\u015f bir \u00f6yk\u00fcy\u00fc kendisine arma\u011fan g\u00f6nderece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6yk\u00fcm\u00fcz Simala Ta\u015f\u0131 \u00fczerinedir. Simela ad\u0131, S\u00fcmer Tanr\u0131\u00e7as\u0131 Kibele\/S\u00fcmela ile sesde\u015ftir. \u0130pucunu buradan yakalad\u0131m ve izini s\u00fcrd\u00fcm. Rize Karayemi\u015f K\u00f6y\u00fcnde evinin bah\u00e7esinde Simala Ta\u015f\u0131 olan bir aile ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r ve o ta\u015f\u0131n \u00fczerinde geceleri namaz k\u0131lan Osman Koto ad\u0131ndaki dedenin lakab\u0131 bu nedenle Simala kalm\u0131\u015ft\u0131r. Osman dedenin k\u0131z\u0131ndan torunlar\u0131 halen bu k\u00f6ylerde ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Simala Ta\u015f\u0131n\u0131 bana anlatan Habib Ko\u00e7al, aslen Ambarl\u0131k k\u00f6y\u00fcnden olup Simala lakapl\u0131 dedenin k\u0131z\u0131n\u0131n k\u0131z\u0131ndan 3.ku\u015fak torunudur. B\u00fcy\u00fck ninesi Kotolar\u0131n k\u0131z\u0131 Karayemi\u015f k\u00f6y\u00fcnden kom\u015fu k\u00f6ye Ambarl\u0131k\u2019a gelin gitmi\u015ftir. \u00d6yk\u00fcy\u00fc bana anlatt\u0131\u011f\u0131 Aral\u0131k 2021\u2019de ninesi sa\u011fd\u0131r ve torunu Habib Ko\u00e7al\u2019a bu \u00f6yk\u00fcy\u00fc benim i\u00e7in telefonla yeniden anlatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Simala Ta\u015f\u0131 1980\u2019lere kadar Simala dedenin bah\u00e7esindeydi. Bah\u00e7eden yol ge\u00e7ti, ta\u015f o zaman kayboldu. Simala dede geceleri onun \u00fczerinde namaz k\u0131lard\u0131. Anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re k\u0131\u015f\u0131n her taraf \u00fc\u00e7 metre kar oldu\u011funda bile Simala ta\u015f\u0131 \u00fczerinde kar olmazd\u0131. Anl\u0131yoruz ki ta\u015f\u0131n alt\u0131nda s\u0131cak kapl\u0131ca damar\u0131 vard\u0131. Halk aras\u0131nda \u201cSimala ta\u015f\u0131na hi\u00e7 kar ya\u011fmazd\u0131!\u201d \u015feklinde anlat\u0131lagelmesi muhtemelen ta\u015f\u0131n s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndan kaynakl\u0131d\u0131r. &nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Evin sahibi Simala dede geceleri kalk\u0131p Simala ta\u015f\u0131 \u00fczerinde iki kere namaz k\u0131larm\u0131\u015f. Abdestini de yan tarafta akan buz gibi puardan (p\u0131nardan) al\u0131rm\u0131\u015f.&nbsp; Bu puardan abdest alan\u0131n y\u00fcz\u00fc beyazla\u015f\u0131rm\u0131\u015f, nurlan\u0131rm\u0131\u015f. Anl\u0131yoruz ki o suyun da cilde iyi gelen bir \u015fifas\u0131 vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Simala ta\u015f\u0131n\u0131n antik Rize ile ba\u011f\u0131n\u0131 kurmak gerekirse, \u00f6nce gece namazlar\u0131n\u0131 a\u00e7al\u0131m. S\u00fcmerlerden beri bizde ak\u015fam ve sabaha kar\u015f\u0131 olmak \u00fczere iki kere namaz k\u0131lmak vard\u0131r. Bu gelenek S\u00fcmer k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde oturan \u0130ran\u2019da halen devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p>Antik tarihte O\u011fuzo\u011fullar\u0131n\u0131n \u00f6nemli merkezi konumunda olan Rize\u2019de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan b\u00f6yle \u00f6yk\u00fclere ve isimlendirmelere hem S\u00fcmer hem O\u011fuz t\u00f6resi olarak bakmakta fayda var.&nbsp;&nbsp; \u00c7\u00fcnk\u00fc, Sirkasya (Ba\u015fo\u011fuzlu) uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nemli merkezi konumundaki Askoroz Bahriye k\u00f6rfezimizi ve K\u0131ble Da\u011f\u0131m\u0131z\u0131 merkeze oturtal\u0131m ve \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Opa-dam\u0131 (Potamya) buradad\u0131r. Ona ula\u015fan k\u00f6ylerin adlar\u0131na kadar her \u015fey \u00f6nemli ipucu i\u00e7ermektedir. \u00d6rne\u011fin K\u0131ble da\u011f\u0131 yolu \u00fczerindeki k\u00f6ylerin alttan birbirine ma\u011fara ge\u00e7itleriyle ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Orada G\u00fcrgen (Kurgan) ve Pulihoz (Koz beli) \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Karayemi\u015f k\u00f6y\u00fcnde Simala Ta\u015f\u0131nda namaz k\u0131lan Osman Koto\u2019nun evinin bah\u00e7esinde bulunan bu ta\u015fa sayg\u0131 g\u00f6stermesi bu ailenin Koto lakab\u0131 almas\u0131na da sebeptir. \u00c7\u00fcnk\u00fc O\u011fuzlar\u2019\u0131n antik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r Godlar. Koto\/God, a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 O\u011fuz\u2019dur ve \u0130ngilizceye bizden ge\u00e7mi\u015f bir kelime olan GOD\/ALLAH demektir. E\u011fer Good (iyi) derseniz o da sesde\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Simala ile sesde\u015f olan \u015e\u0130MAL \u00fczerinde de durmak gerekir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimal, yani Kutup y\u0131ld\u0131z\u0131yla belli olan y\u00f6n. Anlambilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan biraz daha a\u00e7makta fayda var. \u015eimal, \u015fimuli, san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi Arap\u00e7a de\u011fil Fars\u00e7an\u0131n da k\u00f6k\u00fc olan Akadca\u2019d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc A\u2019Kad dili O\u011fuz(God) dili olup S\u00fcmercedir. Persler te\u015fekk\u00fcr ederken Mersi der, yani Tanr\u0131lar\u0131na S\u00fcmer\/Mer-Si diyerek te\u015fekk\u00fcr ederler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cKutup\u201d kelimesi keza \u201cKUT-Opa\u201d a\u00e7\u0131l\u0131ml\u0131d\u0131r. Kutsanm\u0131\u015f olan! Kut-opa Darius O\u011fuz beylerinin kaya mezarlar\u0131 da Rize\u2019de K\u0131ble&nbsp; da\u011f\u0131n\u0131n kuzeyine d\u00fc\u015fen sahile bakan tepelerdedir ve en y\u00fcksek olan\u0131n ad\u0131 da Ba\u015fo\u011fuz demek olan Sirahoz tepesidir. \u015eimale d\u00fc\u015fen bu y\u00fcksek s\u0131rada\u011fda en tepedeki yamac\u0131n ad\u0131 Varelit (Elit Yeri) olmakla tezimizi do\u011frulamaktad\u0131r. Burada g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan elitler, Kolkhis (Eyzi Halk\u0131) beyleri ve son S\u00fcmer devleti kabul edilen Pers Akmenid \u0130mparatoru Darius hanedan\u0131ndan krallard\u0131r. O\u011fuz beyleri, faizli bor\u00e7 k\u00f6leli\u011fini yasaklad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Roma ve Atina taraf\u0131ndan hi\u00e7 sevilmezlerdi. Roma\u2019y\u0131 en \u00e7ok korkutan kral\u0131m\u0131z VI.Mitridate de Darius\u2019un torunuydu.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fo\u011fuzlu devletimizi tarihten silme (milat) karar\u0131 veren Romal\u0131 Sezar ve bat\u0131l\u0131 emperyal devletler, iki bin y\u0131ldan beri GOD\u2019lar\u0131n izlerini silmeye devam ediyorlar, bitiremediler.&nbsp; \u0130\u015fte bug\u00fcn canl\u0131 kaynaktan \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc dinledi\u011fimiz Simala Ta\u015f\u0131 bile bizim antik d\u00f6nemden beri burada var oldu\u011fumuzu hayk\u0131r\u0131yor!<\/p>\n\n\n\n<p>S\u00fcmerli izlerimiz ya\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u0131pk\u0131 Koto lakab\u0131 gibi GOD ile sesde\u015f Kut, Hut, benzeri soyadlar\u0131m\u0131z Sirahoz \u00e7evresinde halen ya\u015famaktad\u0131r. Giresun-Samsun \u00e7evresinin eski ad\u0131 olan God Y\u00f6re ve burada kurulan Caniko\u011flu Beyli\u011fi ile kendi ata ba\u011flar\u0131n\u0131 dilden dile bug\u00fcne getirenlerden biri de kaynak ki\u015fimiz Habib Ko\u00e7al\u2019d\u0131r. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Karayemi\u015f k\u00f6y\u00fcnden K\u0131ble da\u011f\u0131na giden yol \u00fczerinde yak\u0131n tarihe kadar bir de Gelin Kaya ta\u015f\u0131 vard\u0131. Bunu birka\u00e7 kaynaktan do\u011frulatt\u0131m. O da yol yap\u0131m\u0131na gitmi\u015f. Ancak as\u0131l Gelin Kaya bir r\u00f6lyef olup Ta\u015fl\u0131k mekiinde Gelin Kaya tepesindeydi. Gelin Kaya\u2019dan G\u00fcndo\u011fdu sahiline kadar inen bir ma\u011fara ge\u00e7it vard\u0131. Halk buna dipsiz kuyu derdi. 1960\u2019larda buradan az a\u015fa\u011f\u0131da Baleva Bay\u0131r\u0131 denilen yerde ya\u015fayan halam\u0131n \u00e7ocuklar\u0131 ne kadar uzun ip sark\u0131tsalar kuyunun dibini bulamad\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131rlard\u0131. Bu dipsiz kuyu 1982-1983 y\u0131llar\u0131nda Amerikanc\u0131 Kenan Evren cuntas\u0131 taraf\u0131ndan askerlere k\u0131rd\u0131r\u0131ld\u0131, i\u00e7ine kayalar dolduruldu. Bir de Ta\u015fl\u0131k\u2019ta vard\u0131 diye efsanesi anlat\u0131lan kad\u0131n asker mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n izleri ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu d\u00f6nemin canl\u0131 tan\u0131\u011f\u0131 Doktor Fahrettin Bey ile Aral\u0131k 2021\u2019de video kay\u0131t yapt\u0131m. Diyor ki, \u201cGen\u00e7leri tutuklad\u0131, Askoroz\u2019daki Rize E\u011fitim Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fc hapisane etti, oray\u0131 t\u0131ka basa gen\u00e7lerle doldurdu, bu s\u0131rada Gelin Kaya\u2019n\u0131n antik kayalar\u0131n\u0131 askerlere k\u0131rd\u0131rd\u0131, dehlizleri de ta\u015flarla doldurdu.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Amerikanc\u0131 Evren cuntas\u0131 taraf\u0131ndan ayn\u0131 tarihlerde bir de Emirbeyo\u011flu Hamzabey\u2019in yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fcnl\u00fc tarihi Zincirli k\u00f6pr\u00fcm\u00fcz s\u00f6k\u00fclerek yok edildi. Bug\u00fcne m\u00fczelik bir tek demir zincir bile b\u0131rakmad\u0131lar!<\/p>\n\n\n\n<p>Simala dedenin k\u0131z\u0131ndan torunu olan Habib Ko\u00e7al\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Karayemi\u015f k\u00f6y\u00fcnden G\u00fcrgen\u2019e giderken yol \u00fczerindeki ve \u00e7evredeki b\u00fct\u00fcn k\u00f6ylerin alt\u0131ndan birbirine t\u00fcnellerle ge\u00e7i\u015f vard\u0131r. Bu ge\u00e7itler antik Mitra (Hilal) k\u00fclt\u00fcr\u00fcne i\u015faret eder.<\/p>\n\n\n\n<p>Yeni y\u0131la bir de g\u00fczel haberle girelim. Habib Ko\u00e7al probiyotik \u00fcr\u00fcnlerine yeni yo\u011furt mayas\u0131 katt\u0131, her eve \u00f6neriyorum. Kara \u00fcz\u00fcm asmas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnden ald\u0131\u011f\u0131 geni bal genomlu mayaya katt\u0131. Bunun yo\u011furdu \u00f6nceki propolis genomlu mayadan daha g\u00fczel oldu. Sabah a\u00e7 karn\u0131na bir k\u00e2se, ak\u015fam yatarken bir k\u00e2se,&nbsp; hem karaci\u011feriniz temizleniyor hem uykular\u0131n\u0131z d\u00fczene giriyor. Ailenize yeni y\u0131l hediyeniz Ko\u00e7al yo\u011furt mayas\u0131 olsun.&nbsp; Simala\u2019n\u0131n torunudur, \u015fifas\u0131 ve bereketi beraber gelir.<\/p>\n\n\n\n<p>2022 y\u0131l\u0131nda hepinize sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve bereketli bir y\u0131l diliyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Mayana<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni y\u0131la girerken okurlar\u0131ma Rize\u2019den yeni haberlerle merhaba diyece\u011fim. \u0130lk haberimle S\u00fcmerolog Muazzez \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f ablam\u0131z\u0131 sevindirece\u011fim. Antik Karadeniz ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m s\u0131ras\u0131nda S\u00fcmer mitolojisinden izlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsam&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2022\/01\/01\/simala-tasimiz-gelin-kayamiz-ve-kocal-mayamiz-31-12-2021\/\">Devam\u0131n\u0131 Oku<span class=\"screen-reader-text\">Simala Ta\u015f\u0131m\u0131z, Gelin Kayam\u0131z ve Ko\u00e7al Mayam\u0131z (31.12.2021)<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1457"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1457"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1457\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1458,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1457\/revisions\/1458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1457"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1457"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1457"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}