{"id":1521,"date":"2022-08-09T00:03:44","date_gmt":"2022-08-08T21:03:44","guid":{"rendered":"http:\/\/mahiye.com\/?p=1521"},"modified":"2022-08-09T00:03:48","modified_gmt":"2022-08-08T21:03:48","slug":"rizede-geleneksel-sifa-bilgileri-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2022\/08\/09\/rizede-geleneksel-sifa-bilgileri-1-2\/","title":{"rendered":"Rize&#8217;de Geleneksel \u015eifa Bilgileri (1-2)"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Rize\u2019de Geleneksel \u015eifa Bilgileri (1)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yeni \u00f6\u011frendi\u011fim bir ila\u00e7; karayemi\u015f yapra\u011f\u0131ndan basura ila\u00e7. Batumlu G\u00fcrc\u00fc kad\u0131ndan \u00f6\u011frenmi\u015f yapm\u0131\u015f, iyile\u015fmi\u015f birinden dinledim. Yedi adet kart karayemi\u015f yapra\u011f\u0131 bir tencerede kaynat\u0131l\u0131r, sonra s\u00fcz\u00fcp suyu s\u00fcrahiye konulur, her g\u00fcn bir bardak i\u00e7ilir. Anlat\u0131c\u0131 \u015funu ekledi; \u201chaftaya kalmad\u0131, 4.g\u00fcnde iyile\u015ftim.\u201d Ben de bu bilgiye iki \u015fey ekleyece\u011fim:<\/p>\n\n\n\n<p>-Karayemi\u015f mevsimidir. L\u00fctfen yedi\u011finiz karayemi\u015flerin \u00e7ekirdeklerini kurutup saklay\u0131n, g\u00fcnde be\u015f tane kadar t\u00fcketin. \u015eekerinizi dengeler, basuru \u00f6nler, ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n\u0131z\u0131 yumu\u015fat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>-Armutlar yere d\u00fc\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Yerden toplay\u0131n, do\u011fray\u0131n, beyaz sirke yap\u0131n.<\/p>\n\n\n\n<p>-Ve \u0130spir\u2019de ve Rize \u00e7evresinde kovanlar bal doldu, ar\u0131c\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kat\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Sebebi \u015fu; kar \u00e7ok ya\u011fd\u0131, topraktaki eski \u00e7i\u00e7ekler de ye\u015ferdi, ar\u0131 doyuyor. Pete\u011fi olanlara bu bilgiyi ula\u015ft\u0131ral\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu da ruhun g\u0131das\u0131<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p>-Benim bir pete\u011fim var, \u00f6nceki g\u00fcn ar\u0131lar s\u0131cak nemden bunalm\u0131\u015f halde d\u0131\u015far\u0131dayd\u0131lar. Ar\u0131c\u0131 kom\u015fumdan destek bilgi ald\u0131m, \u201cpete\u011fin \u00f6n\u00fcnde havaya su p\u00fcsk\u00fcrt, ar\u0131lar serinlesin, kendileri i\u00e7eri girerler\u201d dedi. \u00d6yle yapt\u0131m, yar\u0131m saat ar\u0131lar\u0131 serinlettim ve hepsi i\u00e7eri girdiler. Benim i\u00e7in de \u00e7ok keyifli bir deneyimdi, o an foto\u011frafl\u0131kt\u0131! V\u0131z\u0131r v\u0131z\u0131r u\u00e7u\u015fan ar\u0131lar\u0131n ortas\u0131nda beyaz ar\u0131 maskesi i\u00e7inde, uzun beyaz eldivenlerle, elimde 2 litrelik su p\u00fcsk\u00fcrtme bidonu, ben de ar\u0131lar gibi havada daire \u00e7izerek su p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcyordum! Telefonla \u0130stanbul\u2019daki k\u0131z\u0131ma anlatt\u0131m, \u201cAr\u0131lar sana dua etmi\u015ftir annecim. Onlar da seni kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z b\u0131rakmayacakt\u0131r\u201d dedi. Bu da yaz\u0131ma g\u00fczel bir biti\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Akl\u0131n\u0131zda olsun;<\/p>\n\n\n\n<p>Bal sirkesi ya da sir ile beslenmi\u015f sirkeler daha \u015fifal\u0131d\u0131r. Ar\u0131c\u0131 dostlar\u0131n\u0131zdan A\u011fustos ay\u0131nda alacaklar\u0131 ilk sa\u011f\u0131m bal\u0131n pete\u011finden kaz\u0131nm\u0131\u015f bir ka\u015f\u0131k sir isteyin, onunla bal sirkesi kurun, i\u00e7erisine bir ka\u015f\u0131k da zemzem suyu katman\u0131z\u0131 \u00f6neririm. Sonra bana dua edeceksiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00fcnlere\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Mahiye Morg\u00fcl\/19.7.2022<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Rize\u2019de Geleneksel \u015eifa Bilgileri (2)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Antik Karadeniz\u2019in en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi kad\u0131nlar\u0131n yerel bitkilerden yapt\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7lard\u0131. Kholkhis Krall\u0131\u011f\u0131nda prenseslerin hepsi ila\u00e7 yapmalar\u0131yla \u00fcnl\u00fcyd\u00fc. Prenseslerin halka \u015fifa da\u011f\u0131t\u0131yor olmas\u0131 onlar\u0131 efsanele\u015ftirdi, zamanla onlara Koruyucu Tanr\u0131\u00e7a denildi. Heykellerinde hilal resmedildi, Ay Tanr\u0131l\u0131 ya da Mitra inan\u0131\u015fl\u0131 olduklar\u0131 tarihe yaz\u0131ld\u0131. \u0130la\u00e7 yapmay\u0131 bildikleri i\u00e7in bat\u0131l\u0131 kaynaklar onlardan b\u00fcy\u00fcc\u00fc hatta cad\u0131 diye s\u00f6z eder. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbul\u2019un ve Karya\u2019n\u0131n \u015fifac\u0131 tanr\u0131\u00e7as\u0131 Kolkhis krallar\u0131ndan Perses\u2019in k\u0131z\u0131 olan HEKATE ila\u00e7 bilen Ay \u0130nan\u0131\u015fl\u0131 bir prensestir. Kirke\u2019nin annesidir. Hem ila\u00e7 hem zehir yapabilirdi ve \u00f6l\u00fclerin ruhuyla konu\u015fabilirdi. Ona \u201cHer\u015feyin Annesi\u201d denildi. Halk\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma g\u00f6revini \u00e7ok iyi ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ona Koruyucu Tanr\u0131\u00e7a denildi. O\u011fuz beyi halk\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fcyd\u00fc, bu g\u00f6rev onun e\u015finin ve k\u0131zlar\u0131n\u0131nd\u0131. Bug\u00fcn krali\u00e7e dedi\u011fimiz Nike Yenge de ila\u00e7 yapmay\u0131 bilmek zorundayd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Antik koruyucu Nike (Yenge) tasvirlerinde omzunda hurma dal\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Hurma en temel besinlerdendir ve rahmi g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fi i\u00e7in do\u011furganl\u0131\u011f\u0131 temsil eder.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbul\u2019un bilinen en eski koruyucu anas\u0131 Hekate de Do\u011fu Karadenizli olup t\u0131pk\u0131 Media ve Kirke gibi Kolkhis kral\u0131 Ayates\u2019in ailesindendir. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kolkhis deyince akl\u0131m\u0131za Eyziler gelsin. Eyzi (O\u011fuz)halk\u0131, Lazlar\u0131n ve Megrellerin de ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Fonetik a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131nda Kholk kelimesi bug\u00fcne Halk olarak d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Latin dillerinde KH bizdeki \u011e harfinin g\u0131rtla\u011fa bast\u0131rarak s\u00f6yleni\u015fidir. Halk olmak, yerel \u015fiveyle Helk olmak,&nbsp; kayna\u015fm\u0131\u015f insan toplulu\u011fu i\u00e7in kullan\u0131lan terimdir. &nbsp;Hatta bug\u00fcn \u00d6kse Otu diye bilinen en \u00fcnl\u00fc antik ila\u00e7 da O\u011fuze\/Ogze ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu fonetik a\u00e7\u0131klamalardan sonra, Milattan bin y\u0131l \u00f6nce Kolkhis\u2019in \u00fcnl\u00fc \u015fifac\u0131 prenseslerinden Kirke (Sirke) ile Media\u2019y\u0131 ve \u015fifal\u0131 bitkilerden ba\u015f\u0131na ta\u00e7 yap\u0131lan sembolik Medusa heykellerini hat\u0131rlatarak antik d\u00f6nemin K\u00f6leci Roma ve K\u00f6leci Atina y\u00f6netimlerinin ila\u00e7 yapmay\u0131 bilenleri ka\u00e7\u0131r\u0131p iyi paraya k\u00f6le satt\u0131klar\u0131n\u0131 ekleyelim.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00f6nemin efsanele\u015fmi\u015f (mitle\u015fmi\u015f) prenseslerinin isimlerini Atina-Kolkhis aras\u0131nda ge\u00e7en \u201calt\u0131n post\u201d sava\u015flar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Atinal\u0131lar (hen\u00fcz Yunan ad\u0131n\u0131 kullanm\u0131yorlard\u0131) ila\u00e7 bilen Kolkhisli kad\u0131nlar\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131p saraylara bak\u0131c\u0131 k\u00f6le olarak iyi fiyata sat\u0131yorlard\u0131. Rize kalesinden Ba\u015fo\u011fuzlu \u0130mparatoru VI.Mitridate\u2019nin (Hubyar Sultan, O\u011fuz Ka\u011fan, Mete O\u011fuz) ila\u00e7 re\u00e7etelerini kaleden ka\u00e7\u0131rmaya gelen Ciniuz Pompeius adl\u0131 Romal\u0131 komutana direnen Kolkhisli Petran k\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlar 1800 Roma askerini delibal tuza\u011f\u0131na \u00e7ekip \u201chan\u00e7er\u201dleyerek \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Biz bug\u00fcn o yere \u201cAncer\u201d diyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Romal\u0131 y\u00f6neticiler (Sezar ve O\u011ful Sezar) Milat ilan ederken Kolkhis\u2019de Mitra Dinli (Hilale \u0130nanan) \u00fc\u00e7 bin kad\u0131n\u0131 ila\u00e7 bildikleri i\u00e7in yakarak \u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerini kendi kitaplar\u0131na yazd\u0131lar. Hatta o kaynaklarda Rize i\u00e7in \u201cMilet\u2019in ba\u015fkenti\u201d diye s\u00f6z ederler. Rize kalesinde kral\u0131m\u0131z\u0131n el yazmas\u0131 ila\u00e7 re\u00e7etelerini g\u00f6t\u00fcrd\u00fckleri zaman (M\u00d6.63) Roma\u2019da ilk t\u0131p k\u00fct\u00fcphanesini &nbsp;(Jupiter\/Hubyar) kurdular.<\/p>\n\n\n\n<p>M.\u00d6.ilk binli y\u0131llarda, Bat\u0131\u2019n\u0131n Do\u011fu\u2019ya sald\u0131r\u0131 sava\u015flar\u0131n\u0131n alt\u0131nda ila\u00e7 yapanlar\u0131 esir g\u00f6t\u00fcr\u00fcp satmak en \u00f6nemli sebep iken, Mitridate taraf\u0131ndan M\u00d6.1.yy\u2019da panzehirin bulunmas\u0131yla durum de\u011fi\u015fti. Roma\u2019ya Rize kalesinden g\u00f6t\u00fcr\u00fclen ila\u00e7 re\u00e7etelerinin alt\u0131nda hangi k\u00f6yde kimin taraf\u0131ndan bu ilac\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n adresleri de Romal\u0131 ac\u0131mas\u0131zlar\u0131n eline ge\u00e7ti. Mitridate\u2019yi ve Kolkhis\u2019i tarihten silmeye karar verdiler. <strong>3 bin otac\u0131 kad\u0131n\u0131m\u0131z\u0131<\/strong> cad\u0131 <strong>diyerek yakarak \u00f6ld\u00fcrd\u00fckleri gibi \u015f<\/strong>ifahaneleri ve bilimevlerini de yerle bir ettiler,<\/p>\n\n\n\n<p>Tarihte e\u011fer Atinal\u0131 korsanlar (Argonotlar) Do\u011fu Karadeniz\u2019e kadar gelip ila\u00e7 yapmay\u0131 bilen bir prensesi ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015flarsa, bu durum ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na sava\u015f sebebi olmu\u015ftur. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Gelelim g\u00fcn\u00fcm\u00fcze. Art\u0131k Bat\u0131\u2019dan gelip ila\u00e7 bilenlerimizi ka\u00e7\u0131rm\u0131yorlar ama ila\u00e7 yap\u0131lan bitkilerin k\u00f6klerini tohumlar\u0131n\u0131 \u00e7eliklerini g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar, iyi doktorlar\u0131 da iyi fiyata \u00fcniversitelerine ba\u011fl\u0131yorlar. Sonra bize geneti\u011fiyle oynanm\u0131\u015f tohum sat\u0131yorlar, zehirli g\u00fcbre sat\u0131yorlar, &nbsp;ila\u00e7 ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 insanlar ve yeni hastal\u0131klar yay\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir uyan\u0131\u015f gerekiyor \u015fimdi. Biz de tarihimize d\u00f6n\u00fcp bakmak zorunday\u0131z art\u0131k. Eskilerin bildi\u011fi do\u011fal ila\u00e7lar\u0131 bilenlerden \u00f6\u011frenmeye ba\u015flamal\u0131y\u0131z. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Rize\u2019de canl\u0131 kaynaktan (Kalkandereli \u00d6mer Azder)&nbsp; yeni \u00f6\u011frendi\u011fim bir \u015fifay\u0131 aktaraca\u011f\u0131m. Rizeli Kuvvac\u0131lar afi\u015fini haz\u0131rlarken tan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k.&nbsp; \u00d6mer\u2019in b\u00fcy\u00fck dedesi Kuvayi Milliye gazisidir. Rize\u2019de \u00f6yle g\u00fczel i\u015fler yaparken b\u00f6yle g\u00fczel insanlarla tan\u0131\u015fma \u015fans\u0131m oldu. Hayat g\u00fczel insanlarla g\u00fczeldir, deyip nokta koyay\u0131m ve \u00d6mer \u2019den \u00f6\u011frendi\u011fim iki yeni antik ilac\u0131 anlatmaya ge\u00e7eyim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fletti\u011fi 1984 Kafe\u2019ye elimde kuru kestane \u00e7i\u00e7e\u011fi po\u015fetiyle u\u011fram\u0131\u015ft\u0131m. Sohbete kestane \u00e7i\u00e7e\u011fi ile \u00e7ay i\u00e7menin faydas\u0131ndan ba\u015flay\u0131nca o da bildiklerini bana anlatt\u0131. Onbe\u015f ya\u015flar\u0131ndayken ninesi onun di\u015f a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 kesmek i\u00e7in kestane yapra\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l kullanm\u0131\u015f, anlatt\u0131. Bir de taze \u00e7i\u00e7e\u011finden kaynatarak yap\u0131lan pelteyi anlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Di\u015f a\u011fr\u0131s\u0131na (iltihab\u0131na) ila\u00e7<\/strong>: Kestane a\u011fac\u0131ndan bir tane yaprak al\u0131n\u0131r, \u00fczerine kestane bal\u0131 ile birka\u00e7 di\u015f ezilmi\u015f sar\u0131msak s\u00fcr\u00fcl\u00fcr, \u00e7eneye tampon yap\u0131l\u0131r. 15 dakika sonra di\u015fin a\u011fr\u0131s\u0131 ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fc\u00e7lendirici pelte<\/strong>: Kestane \u00e7i\u00e7e\u011fi tazeyken toplan\u0131r, \u00f6nce suya dald\u0131r\u0131p \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r. Tencerede k\u0131s\u0131k ate\u015fte k\u0131sa s\u00fcreli kaynat\u0131l\u0131r, kaynarken i\u00e7ine limon dilimleri at\u0131l\u0131r, limondan sonra azc\u0131k daha kaynat\u0131p indirilir. S\u00fcz\u00fcl\u00fcr, kavanoza konur. Pelte k\u0131vam\u0131nda bir \u015furuptur. buzdolab\u0131na koymak gerekmez. Sabah ak\u015fam a\u00e7 karn\u0131na birer ka\u015f\u0131k ailece i\u00e7ilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Taze Kestane \u00e7i\u00e7e\u011fi \u00e7ay\u0131<\/strong>: Dal\u0131nda kurumu\u015f ya da kurutulmu\u015f kestane \u00e7i\u00e7e\u011fiyle yap\u0131l\u0131r. Bir bardak s\u0131cak suya bir tutam kuru kestane \u00e7i\u00e7e\u011fi at\u0131l\u0131r, rengini ve mis kokusunu suya vermesi beklenir, \u0131l\u0131k \u0131l\u0131k i\u00e7ilir. \u00c7ay\u0131na tuz veya \u015feker kat\u0131labilir. G\u00fcnde bir iki kere i\u00e7ilir. En az \u00fc\u00e7 hafta d\u00fczenli kullanman\u0131n \u015fifas\u0131 din\u00e7le\u015fme olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.Anti kanserojendir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Eklem a\u011fr\u0131lar\u0131na lapa<\/strong>: Ya\u015fl\u0131larda eklem a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 dindirmek i\u00e7in \u00f6nerilir. Bilinen yerli zehirli otlardan birer tutam bir tencerede kaynat\u0131l\u0131r, s\u00fcz\u00fcl\u00fcr, ezilerek lapa halinde a\u011fr\u0131yan eklemlere s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Gavur lahanas\u0131, livor, \u00e7i\u015fon ve di\u011fer yabani bitkilerin sap ve yapraklar\u0131yla yap\u0131l\u0131r. Mevsimine g\u00f6re her yabani bitki tencereye eklenebilir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eifalar olsun efendim.<\/p>\n\n\n\n<p>Mahiye Morg\u00fcl&nbsp; 7.8.2022 \/Rize<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rize\u2019de Geleneksel \u015eifa Bilgileri (1) Yeni \u00f6\u011frendi\u011fim bir ila\u00e7; karayemi\u015f yapra\u011f\u0131ndan basura ila\u00e7. Batumlu G\u00fcrc\u00fc kad\u0131ndan \u00f6\u011frenmi\u015f yapm\u0131\u015f, iyile\u015fmi\u015f birinden dinledim. Yedi adet kart karayemi\u015f&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2022\/08\/09\/rizede-geleneksel-sifa-bilgileri-1-2\/\">Devam\u0131n\u0131 Oku<span class=\"screen-reader-text\">Rize&#8217;de Geleneksel \u015eifa Bilgileri (1-2)<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1521"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1521"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1522,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1521\/revisions\/1522"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}