{"id":1909,"date":"2025-03-14T18:01:36","date_gmt":"2025-03-14T15:01:36","guid":{"rendered":"http:\/\/mahiye.com\/?p=1909"},"modified":"2025-03-16T12:15:30","modified_gmt":"2025-03-16T09:15:30","slug":"rize-nere-canakkale-nere-14-3-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2025\/03\/14\/rize-nere-canakkale-nere-14-3-2025\/","title":{"rendered":"Rize Nere \u00c7anakkale Nere (15.3.2025)"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00c7anakkale Deniz Zaferinin 110. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc gururla kutluyoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7anakkale Ge\u00e7ilmez diye yazd\u0131 tarih. \u0130ngiliz donanmas\u0131n\u0131 bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer buras\u0131. Karaya \u00e7\u0131kan askerlerini de bin pi\u015fman etti\u011fimiz yer buras\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130ngilizler buradan nereye ve neden ge\u00e7mek istiyordu? Gemiler dolusu paral\u0131 askeri nerden toplam\u0131\u015flard\u0131? Demokrasi g\u00f6t\u00fcr\u00fcyoruz demi\u015flerdi G\u00fcneydo\u011fu Asyal\u0131 zavall\u0131lara, sava\u015ftan sonra o zavall\u0131lar\u0131n mezar ta\u015flar\u0131na \u201cDemokrasi i\u00e7in \u00f6ld\u00fc\u201d diye yazd\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>Balkanlarda yenilmi\u015ftik, ama \u00c7anakkale\u2019de direniyorduk. Biz kimdik, bu cesareti nereden alm\u0131\u015ft\u0131k? \u00c7anakkale\u2019de Yunandan \u201cTroya\u2019n\u0131n intikam\u0131n\u0131 ald\u0131k\u201d diyen Atat\u00fcrk neyi ispatlam\u0131\u015ft\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p>Atat\u00fcrk, hen\u00fcz pa\u015fa bile de\u011filken, Alman komutan\u0131 bir kenara \u00e7ekip bizzat komutay\u0131 eline ald\u0131\u011f\u0131 zaman sava\u015f\u0131n kaderini de\u011fi\u015ftirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Mustafa Kemal Pa\u015fan\u0131n yan\u0131na ko\u015fan \u0130stanbullu liseli ve \u00fcniversiteli gen\u00e7leri \u00e7ok yazd\u0131m. Bu sefer \u00c7anakkale cephesine g\u00f6n\u00fcll\u00fc giden Rizeli 3 kad\u0131ndan s\u00f6z etmek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Pazar Ba\u015fk\u00f6y\u2019de o zamanlar at mezras\u0131 diye bir yer vard\u0131. Burada Osmanl\u0131 askerlik sisteminden kalma Ayan Beyi (Yanbeyo\u011flu) ailesinden son bir aile vard\u0131. Sefere asker haz\u0131rlama g\u00f6revi bu ailenindi. Milattan \u00f6nce O\u011fuz Beyi Mohti O\u011fuzun ordular\u0131nda sava\u015fan kad\u0131n askerlerin de yeti\u015ftirildi\u011fi yer buras\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fk\u00f6y\u2019\u00fcn kalesi Petra (Mitra) tarihte pek me\u015fhurdur. M\u00d6.1.yy\u2019da Roma ile 48 y\u0131l sava\u015fan Ba\u015fo\u011fuzlu kral\u0131m\u0131z Mohti O\u011fuz\u2019un Rize\u2019de yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 be\u015f kaleden biriydi ve Zirkale\u2019den sonra en me\u015fhur kale buydu. Kalenin \u00e7evresinde At Mezras\u0131 denilen orman alan\u0131nda yeti\u015ftirilen atlara, sahildeki K\u0131z Kalesinde denizde sava\u015fma e\u011fitimi verilirdi. Asena\/Atena denilen kad\u0131n askerlerin ad\u0131n\u0131 bug\u00fcn Pazar\u2019\u0131n di\u011fer ad\u0131 olarak hepimiz biliriz. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7anakkale Deniz Zaferinden sonra, denize m\u0131hlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0130ngiliz d\u00fc\u015fman askerlerini karaya \u00e7\u0131kard\u0131lar. D\u00fc\u015fman\u0131 Anafartalar\u2019da kar\u015f\u0131lamak \u00fczere, Conk Bay\u0131r\u0131na ta\u015f\u0131nacak top mermileri i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc insanlara ihtiya\u00e7 vard\u0131. Haber u\u00e7tu Rize Ba\u015fk\u00f6y\u2019e.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fk\u00f6y\u2019de, 1826\u2019da Yeni\u00e7eri Oca\u011f\u0131 kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen Yanbeyo\u011flu Ayan beyi O\u011fuz t\u00f6resine g\u00f6re k\u00f6y\u00fcn ileri gelenlerini kona\u011f\u0131nda toplad\u0131, \u015f\u00f6yle bir karar ald\u0131lar; k\u00f6y\u00fcn g\u00fc\u00e7l\u00fc kad\u0131nlar\u0131ndan \u00fc\u00e7 g\u00f6n\u00fcll\u00fc kad\u0131n mermi ta\u015f\u0131maya \u00c7anakkale\u2019ye g\u00f6nderilecekti. Her biri 250 kilo a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda olan top mermileri s\u0131rt\u0131ndaki sepetle bay\u0131r yukar\u0131 ta\u015f\u0131nacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fk\u00f6yl\u00fc kad\u0131nlara haber sal\u0131nd\u0131;<\/p>\n\n\n\n<p>1- G\u00f6n\u00fcll\u00fc olacak,<\/p>\n\n\n\n<p>2- Dul olacak,<\/p>\n\n\n\n<p>3- \u00c7ocuksuz olacak.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 g\u00f6n\u00fcll\u00fc kad\u0131n se\u00e7ildi. Onlar\u0131 g\u00f6t\u00fcren bir milis g\u00fc\u00e7 de yanlar\u0131nda olmak \u00fczere, at \u00fcst\u00fcnde \u00c7anakkale\u2019ye gittiler. Ve, zaferden sonra \u00fc\u00e7\u00fc de sa\u011f olarak d\u00f6nd\u00fcler!<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6ld\u00fcklerinde, k\u00f6y\u00fcn mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fcklerinde, ba\u015flar\u0131nda bir kitabe bile yoktu. K\u00f6y\u00fcn masal kahraman\u0131yd\u0131lar. Ancak yak\u0131n bir zamanda k\u00f6y\u00fcn mezarl\u0131\u011f\u0131ndan ge\u00e7irilen asfalt yol onlar\u0131n \u00fczerinden ge\u00e7irildi. Mezarlar\u0131 da, adlar\u0131 da kayboldu! &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u015eiirdeki gibi, \u201cBast\u0131\u011f\u0131n yeri toprak diyerek ge\u00e7me tan\u0131!\u201d ger\u00e7ek oldu. Onlar\u0131n \u00fczerlerinden y\u00fcr\u00fcyerek ge\u00e7mekle kalm\u0131yoruz, art\u0131k arabayla ge\u00e7iyoruz. Ruhlar\u0131 \u015fad olsun!<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7anakkale\u2019nin Rizeli subaylar\u0131ndan ikisini daha burada anmak istiyorum.<\/p>\n\n\n\n<p>Biri Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Harb Okulundan itibaren b\u00fct\u00fcn cephelerde yan\u0131nda olan s\u0131n\u0131f arkada\u015f\u0131 Miralay Mehmet Arif (Finci), di\u011feri Top\u00e7u Y\u00fczba\u015f\u0131 S\u00fcleyman Asaf (Mercan) beyler. \u0130kisinin ailesi de \u0130slampa\u015fa mahallesinden kom\u015fuydular. \u0130kisi de Sakarya Meydan Muharebesinde ve Afyon Cephesinde Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn Erk\u00e2n\u0131 Harbiyesinde, kurmay heyetindeydiler.<\/p>\n\n\n\n<p>Top\u00e7u S\u00fcleyman Asaf Bey, Sakarya sava\u015f\u0131nda bir baca\u011f\u0131n\u0131 kaybetti, iyile\u015fti\u011fi zaman Afyon cephesinde topunun ba\u015f\u0131na ko\u015ftu, Dumlup\u0131nar\u2019da \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fc. \u201c\u0130stikl\u00e2l Sava\u015f\u0131n\u0131n \u00c7ifte \u015eehit Neferi\u201d onuruyla t\u00fcrk\u00fclere girdi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Miralay Mehmet Arif Bey \u00c7anakkale cephesindeyken askerin su ihtiyac\u0131 i\u00e7in kendi ad\u0131yla an\u0131lan bir \u00e7e\u015fme yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7e\u015fmenin y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 halen oradad\u0131r. Tarih\u00e7iler ara\u015ft\u0131rma tezlerinde bu \u00e7e\u015fmeden resim verirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Atat\u00fcrk Rize\u2019ye geldi\u011fi zaman (1924) Rizeli Mehmet Arif Bey yan\u0131ndayd\u0131. Arif Beyin Portakall\u0131k Mahallesindeki dede evini ziyaret ettiler. Bir de \u0130slampa\u015fa\u2019da Yanbeyo\u011flu H\u00fcseyin A\u011fan\u0131n evini ziyaret ettiler. S\u00fcleyman Asaf Beyin ailesi \u0130stanbul\u2019da ya\u015f\u0131yordu. Ancak baba evi \u0130slampa\u015fa mahallesinde Yanbeyo\u011flular\u0131na kom\u015fuydu, S\u00fcleyman Asaf\u2019\u0131n kuzenleri Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn elini \u00f6pmeye oraya gittiler. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Foto\u011frafta, Mustafa Kemal Pa\u015fa ile yak\u0131n arkada\u015f\u0131 Mehmet Arif Beyi Conk Bay\u0131r\u0131nda g\u00f6rev ba\u015f\u0131nda \u0130ngiliz mevzilerini g\u00f6zetlerken g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" width=\"399\" height=\"539\" src=\"https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1910\" srcset=\"https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/image.png 399w, https:\/\/mahiye.com\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/image-222x300.png 222w\" sizes=\"(max-width: 399px) 100vw, 399px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u0130\u015fte bu tepeye Rize Ba\u015fk\u00f6yl\u00fc \u00fc\u00e7 kahraman Gazi ablam\u0131z top mermileri ta\u015f\u0131d\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Rizeli Top\u00e7u S\u00fcleyman Asaf o mermilerle d\u00fc\u015fman mevzilerini topa tuttu. D\u00fc\u015fman toplar\u0131n\u0131 susturdu ve \u201cBir top esir ald\u0131m\u201d dedi\u011fi, susturdu\u011fu toplardan birinin \u00f6n\u00fcnde foto\u011fraf \u00e7ektirdi. S\u00f6z konusu&nbsp; foto\u011fraf \u015fu anda Rize \u0130slampa\u015fa mahallesinin \u0130lk\u00f6\u011fretim Okulunun salonundad\u0131r ve salonun ad\u0131 \u015eehit Top.Y\u00fczb.S\u00fcleyman Asaf Toplant\u0131 Salonudur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7anakkale Zaferi deyince, Rizeli kahramanlar\u0131m\u0131z\u0131 anmak boynumuzun borcudur. B\u00fct\u00fcn kahramanlar\u0131m\u0131z\u0131, Atat\u00fcrk\u2019\u00fc ve silah arkada\u015flar\u0131n\u0131 sayg\u0131yla an\u0131yoruz.<\/p>\n\n\n\n<p>Biz \u00c7anakkale\u2019de d\u00fc\u015fmana direnirken, \u0130stanbul T\u00fcrk liselerinde okuyan gen\u00e7ler cepheye g\u00f6n\u00fcll\u00fc ko\u015farken, &nbsp;Anadolu\u2019yu mesken tutmu\u015f yabanc\u0131 konsolosluklar\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kolejler ellerini ovu\u015fturuyor, kazand\u0131klar\u0131 paray\u0131 say\u0131yorlard\u0131. Derslerini Latin alfabesiyle \u0130ngilizce, Frans\u0131zca, \u0130talyanca, g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Harput\u2019ta 1000 \u00f6\u011frenci Zaza, K\u00fcrt ve Ermeni k\u0131z \u00f6\u011frenci yat\u0131l\u0131 okuyor, rahibe \u00f6\u011fretmenleriyle foto\u011fraf \u00e7ektiriyorlard\u0131. Merzifon Amerikan Kolejinde bir T\u00fcrk \u00f6\u011fretmeni \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler, katillerine dokunulamam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bana \u015fimdi soranlar oluyor, Atat\u00fcrk Latin alfabesini getirdi\u011fi i\u00e7in daha k\u00f6t\u00fc olmad\u0131 m\u0131? Bak\u0131n, Latin alfabe Osmanl\u0131da 1846\u2019dan beri var; Askeri okullarda ve T\u0131bbiyede dersler Frans\u0131zcayd\u0131. T\u00fcm Anadolu\u2019yu \u00f6r\u00fcmcek a\u011f\u0131 gibi sarm\u0131\u015f yabanc\u0131 kolejler vard\u0131 ve hepsinde Latin alfabesi kullan\u0131l\u0131yordu. Bu konuda bir soru daha istemiyorum, geri kalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 buna ba\u011flayanlara kim y\u00f6n veriyorsa, yetsin art\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p>Bak\u0131n \u00c7anakkale\u2019de Alman general y\u00f6netiyordu askerimizi. Bir T\u00fcrk Albay \u00e7\u0131kt\u0131, ipleri eline ald\u0131 ve kaderimiz de\u011fi\u015fti. Karada\u011f sava\u015f\u0131nda da bir \u0130ngiliz general y\u00f6netiyordu bizi, bir T\u00fcrk Pa\u015fas\u0131 H\u00fcseyin Avni Pa\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131, ipleri eline ald\u0131 ve meydan sava\u015f\u0131n\u0131 ald\u0131k; onu da hi\u00e7 sevmedi \u0130ngilizler, ona at\u0131lmad\u0131k iftira b\u0131rakmad\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan\u0131m\u0131z art\u0131k E\u011fitimde Birlik neden toplumsal ihtiya\u00e7t\u0131 ve neden T\u00fcrk\u00e7e e\u011fitim dili oldu, bunu d\u00fc\u015f\u00fcnmelidirler. \u015eehitlerimize h\u00fcrmeten, l\u00fctfen.<\/p>\n\n\n\n<p>Evet. Rize Nere \u00c7anakkale Nere!<\/p>\n\n\n\n<p>Mahiye Morg\u00fcl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7anakkale Deniz Zaferinin 110. y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc gururla kutluyoruz. \u00c7anakkale Ge\u00e7ilmez diye yazd\u0131 tarih. \u0130ngiliz donanmas\u0131n\u0131 bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer buras\u0131. Karaya \u00e7\u0131kan askerlerini de bin pi\u015fman etti\u011fimiz yer&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/2025\/03\/14\/rize-nere-canakkale-nere-14-3-2025\/\">Devam\u0131n\u0131 Oku<span class=\"screen-reader-text\">Rize Nere \u00c7anakkale Nere (15.3.2025)<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"spay_email":""},"categories":[1],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1909"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1909"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1912,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1909\/revisions\/1912"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mahiye.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}